Kasten öldürmeye teşebbüs suçu, bir kimsenin başka bir insanı öldürme kastıyla doğrudan doğruya icra hareketlerine başlaması, ancak failin elinde olmayan engel sebepler nedeniyle ölüm neticesinin…
Kasten öldürmeye teşebbüs suçu, bir kimsenin başka bir insanı öldürme kastıyla doğrudan doğruya icra hareketlerine başlaması, ancak failin elinde olmayan engel sebepler nedeniyle ölüm neticesinin gerçekleşmemesiyle oluşan ağır bir ceza hukuku konusudur. Türk Ceza Kanunu (TCK) m. 35 (suça teşebbüs) hükümleri ile TCK m. 81 ve 82 (kasten öldürme) maddelerinin birlikte uygulanmasıyla yaptırıma tabi tutulur.
Bu rehberde; kasten öldürmeye teşebbüs suçunun kanuni unsurları, kasten yaralamadan ayırt edilmesinde kullanılan Yargıtay kriterleri, ceza miktarları, gönüllü vazgeçme usulü ve soruşturma süreçleri detaylıca incelenmiştir.
Kasten Öldürmeye Teşebbüs Suçu Nasıl Oluşur?
Suçun hukuken sübuta ermesi için şu şartların eş zamanlı olarak gerçekleşmesi gerekir:
- Öldürme Kastı (Manevi Unsur): Failin eylemi gerçekleştirirken nihai amacının mağdurun yaşamına son vermek olması gerekir.
- İcra Hareketlerine Başlanması: Hazırlık hareketleri aşılarak öldürmeye elverişli vasıtalarla doğrudan doğruya eyleme geçilmiş olmalıdır.
- Eylemin Elde Olmayan Nedenlerle Tamamlanamaması: Saldırının üçüncü kişilerin müdahalesi, silahın tutukluk yapması, mağdurun kaçması veya tıbbi müdahale gibi harici faktörlerle yarıda kalması şarttır.
- Ölüm Neticesinin Gerçekleşmemesi: Mağdurun sağ kalmış olması gerekir.
[Öldürme Kastı] ➔ [İcra Hareketi] ➔ [Harici Engelleme / Yarım Kalma] ➔ [Kasten Öldürmeye Teşebbüs]
Kasten Öldürmeye Teşebbüs - Kasten Yaralama Ayrımı (Yargıtay Kriterleri)
Bir eylemin kasten yaralama (TCK m. 86) mı yoksa kasten öldürmeye teşebbüs mü sayılacağı, Yargıtay Ceza Genel Kurulu'nun yerleşik içtihatlarında belirlediği şu 7 temel kriter ışığında tespit edilir:
- Husumet Nedeni: Taraflar arasında olay öncesine dayanan öldürmeyi gerektirecek nitelikte ağır bir husumetin bulunup bulunmadığı.
- Kullanılan Vasıta: Suç aletinin (ateşli silah, uzun namlulu bıçak, döner bıçağı vb.) öldürmeye elverişli olup olmadığı.
- Darbe Sayısı ve Şiddeti: Saldırının sıklığı ve uygulanan fiziksel gücün boyutu.
- Hedef Alınan Vücut Bölgesi: Darbelerin baş, göğüs, batın, boyun gibi hayati organların bulunduğu bölgelere yönelip yönelmediği.
- Eyleme Son Verme Şekli: Failin eylemine kendi hür iradesiyle mi, yoksa dışarıdan gelen engel bir sebepten (çevredekilerin müdahalesi, polisin gelmesi vb.) dolayı mı son verdiği.
- Olay Anındaki Sözler: Saldırı sırasında sarf edilen "Seni yaşatmayacağım", "Öldüreceğim" gibi beyanlar.
- Olay Sonrası Tutum: Failin yaralanan mağdura yardım etmeye çalışıp çalışmadığı veya kaçıp kaçmadığı.
Önemli Ayrım (Gönüllü Vazgeçme - TCK m. 36): Fail, eylemlerine devam etme imkanı varken kendi hür iradesiyle öldürme hareketini bırakır veya ölümün gerçekleşmesini engellerse (örneğin vurup hastaneye kendisi yetiştirirse), teşebbüsten ceza almaz. Yalnızca o ana kadar tamamlanmış olan eylem (kasten yaralama) nedeniyle cezalandırılır.
Kasten Öldürmeye Teşebbüs Suçunun Cezası Ne Kadardır?
Teşebbüs halinde TCK m. 35/2 uyarınca meydana gelen zarar ve tehlikenin ağırlığına göre cezadan indirim yapılır:
1. Basit Kasten Öldürmeye Teşebbüs (TCK m. 81 + m. 35)
Kasten öldürme suçunun temel şeklinin (müebbet hapis gerektiren) teşebbüs aşamasında kalması halinde faile 9 yıldan 15 yıla kadar hapis cezası verilir.
2. Nitelikli Kasten Öldürmeye Teşebbüs (TCK m. 82 + m. 35)
Suçun tasarlayarak, canavarca hisle, akrabaya, kadına, çocuğa veya kamu görevlisine karşı işlenmesi gibi nitelikli hallerinin (ağırlaştırılmış müebbet gerektiren) teşebbüs aşamasında kalması halinde faile 13 yıldan 20 yıla kadar hapis cezası verilir.
Soruşturma, Zamanaşımı ve Koruma Tedbirleri
- Şikayet Şartı: Kasten öldürmeye teşebbüs suçu şikayete tabi değildir. Mağdur şikayetçi olmasa veya şikayetinden vazgeçse dahi savcılıkça resen soruşturulur ve kamu davası yürütülür.
- Görevli Mahkeme: Yargılamayı yürütmekle görevli mahkeme Ağır Ceza Mahkemesi'dir.
- Tutuklama Tedbiri: CMK m. 100 gereğince katalog suçlar arasında değerlendirildiğinden, kuvvetli suç şüphesinin bulunması durumunda tutuklama kararı verilebilir. Tutukluluk süresi en fazla 2 yıl olup zorunlu hallerde 3 yıl daha uzatılabilir (Toplam üst sınır 5 yıl).
- Zamanaşımı Süreleri: Suçta dava zamanaşımı 15 yıl, kesinleşen cezanın infazı için ceza zamanaşımı ise 20 yıldır.
Suçun Özel Görünüş Biçimleri: İştirak ve İçtima
- Suça İştirak (Çok Faillilik): Suça azmettiren veya eylemi birlikte icra eden ortak failler asıl ceza ile cezalandırılır. Eyleme yardım eden kişilere ise TCK m. 39 uyarınca indirilmiş ceza verilir.
- Suçların Birleşmesi (İçtima): Failin tek bir eylemi ile birden fazla kişiyi öldürmeye teşebbüs etmesi durumunda (örneğin kalabalığa ateş açılması veya bomba atılması), her bir mağdur için ayrı ayrı kasten öldürmeye teşebbüs cezalandırılması yapılır.
Sıkça Sorulan Sorular
Kasten öldürmeye teşebbüs suçu adli para cezasına çevrilir mi?
Hayır. Hükmedilen ceza miktarı 1 yılın çok üzerinde olduğundan hapis cezasının adli para cezasına çevrilmesi, ertelenmesi veya HAGB (Hükmün Açıklanmasının Geri Bırakılması) kapsamına alınması kanunen mümkün değildir.
Bıçakla hayati bölgeden bir kez yaralama öldürmeye teşebbüs sayılır mı?
Darbe sayısı tek olsa dahi kullanılan bıçağın boyutu, kalbe/boğaza yakınlığı ve yaralamanın iç organ tahribatına/hayati tehlikeye yol açması durumunda Yargıtay eylemi kasten öldürmeye teşebbüs olarak nitelendirmektedir.
Mahkeme sürecinde iyi hal indirimi uygulanır mı?
Sanığın duruşmadaki tutumu, geçmişi ve cezanın geleceğine etkileri dikkate alınarak TCK m. 62 uyarınca hakimin takdiriyle verilen cezada 1/6 oranında iyi hal indirimi uygulanabilir.
Önemli Uyarı: Kasten öldürmeye teşebbüs davaları, ceza miktarı yüksek olan ve nitelendirme hatası (yaralama/öldürme ayrımı) halinde telafisi imkansız hak kayıplarına yol açan teknik süreçlerdir. Adli tıp raporlarının analizi ve doğru savunma kurgusu için sürecin uzman bir ceza avukatı aracılığıyla takibi tavsiye edilir.
Yazar: Demirci Hukuk Ekibi
Tüm Yayınlar