İşçinin Sağlık Sebepleri ile Haklı Feshi ve Kıdem Tazminatı Hakları

İş hukukunda iş sözleşmesinin işçi tarafından ihbar süresi tanınmaksızın ve derhal sona erdirilmesine İşçinin Haklı Nedenle Feshi denir. 4857 sayılı İş Kanunu’nun 24. maddesinde düzenlenen bu hak,…

İş hukukunda iş sözleşmesinin işçi tarafından ihbar süresi tanınmaksızın ve derhal sona erdirilmesine İşçinin Haklı Nedenle Feshi denir. 4857 sayılı İş Kanunu’nun 24. maddesinde düzenlenen bu hak, işçinin emeğini korurken aynı zamanda yaşam ve sağlık hakkını da güvence altına almayı amaçlar.

İş Kanunu m. 24/I uyarınca işçi; işin niteliğinden kaynaklanan sağlık tehlikeleri veya işyerindeki bulaşıcı hastalık riskleri nedeniyle iş sözleşmesini süresi belirli olsun ya da olmasın derhal feshedebilir. Bu usulle yapılan fesihlerde işçi, yasal şartları taşıması halinde Kıdem Tazminatı başta olmak üzere tüm işçilik alacaklarını işverenden tahsil etme hakkına kavuşur.

1. Sağlık Sebebiyle Haklı Feshin İki Yasal Kulvarı

Kanun koyucu, işçinin sağlık gerekçesiyle derhal istifa edebilmesini iki somut duruma bağlamıştır:

A. İşin İşçinin Sağlığı veya Yaşayışı İçin Tehlike Oluşturması ()

Sözleşme konusu işin yapılması, işin niteliğinden doğan bir sebeple işçinin sağlığı veya yaşamı için tehlikeli hale gelmelidir.

• İşin Niteliğinden Kaynaklanma Şartı: Sağlık sorunu ile yapılan iş arasında doğrudan nedensellik bağı (illiyet bağı) olmalıdır. İşçinin iş dışındaki özel hayatından veya genetik yapısından bağımsız olarak, işin mevcut kronik rahatsızlığını artırması veya fiziksel olarak yapamayacağı bir boyuta ulaşması gerekir (Örn: Bel fıtığı olan bir işçinin sürekli ağır çuvallar taşımak zorunda bırakılması, astım hastasının aşırı tozlu/kimyasal bir bantta çalıştırılması).
• Heyet (Sağlık Kurulu) Raporu Zorunluluğu: Yargıtay’ın yerleşik içtihatlarına göre, işçinin soyut beyanı veya tek hekimden aldığı basit bir istirahat raporu feshin haklılığı için yeterli değildir. İşçinin tam teşekküllü bir devlet hastanesinden veya üniversite hastanesinden Sağlık Kurulu (Heyet) Raporu alması gerekir. Bu raporda; işçinin mevcut hastalığının tanısı net konulmalı ve "Mevcut sağlık durumu / hastalığı sebebiyle işçinin bu işte çalışmaya devam etmesi sağlığı ve yaşayışı için tehlikelidir / imkansızdır" ibaresi açıkça yer almalıdır.

B. İşveren veya Başka Bir İşçinin Bulaşıcı Hastalığa Tutulması ()

İşçinin işyerinde sürekli olarak yakından ve doğrudan buluşup görüştüğü işveren veya bir mesai arkadaşı, bulaşıcı ya da işçinin işiyle bağdaşmayan bir hastalığa yakalanmalıdır.

• Yakın ve Doğrudan Temas Şartı: Sadece aynı fabrikada çalışıyor olmak yetmez; işçinin o kişiyle sürekli yüz yüze, yakın temas halinde çalışması aranır.
• Tehlikenin Ağırlığı: Grip, nezle veya aşısı tam olan mesai arkadaşlarından geçebilecek basit riskler fesih imkanı tanımaz. Hastalığın cüzam, viral hepatit vb. ağır veya işçinin hayatını doğrudan tehdit eden ciddiyette olması gerekir. Nitekim Yargıtay, mesai arkadaşının Hepatit-B olmasını, işyerinde gerekli aşılar yapılmışsa ve doğrudan kan/sıvı teması riski bulunmuyorsa tek başına haklı fesih nedeni saymamıştır.

2. Sağlık Sebebiyle Fesih Yapan İşçinin Hukuki Hakları

İş Kanunu m. 24 kapsamında sağlık durumunu belgeleyerek sözleşmeyi fesheden işçi, sözleşmeyi kendisi bitirmiş olmasına rağmen şu hakları talep edebilir:

• Kıdem Tazminatı: İşyerinde en az 1 yıllık yasal çalışması bulunan işçi, haklı fesih dökümünü sunduğu an kıdem tazminatına tam olarak hak kazanır.
• Ücret ve Diğer İşçilik Alacakları: Ödenmeyen maaş alacakları, içeride kalan Yıllık İzin ücretleri, fazla mesai (fazla çalışma) alacakları, Hafta Tatili ve Ulusal Bayram Genel Tatil (UBGT) ücretleri.
• İhbar Tazminatı Yasağı: Haklı fesihlerde işçi bildirim süresini beklemeden derhal ayrıldığı için, işçi lehine ihbar tazminatına hükmedilemez.

3. Sağlık Sebebiyle Fesihte İzlenmesi Gereken Noter Usulü

Sağlık nedeniyle sözleşmeyi feshedecek işçinin adli süreçte hak kaybına uğramaması için şu adımları sırasıyla atması önerilir:

1.Resmi Heyet Raporunun Temini:İ lk Adım.

Fesih iradesi açıklanmadan önce tam teşekküllü bir hastaneden işin sağlık için tehlikeli olduğunu açıkça belirten Sağlık Kurulu (Heyet) Raporu alınmalıdır.

2.Yazılı Fesih İhtarnamesinin Çekilmesi: Noter Aracılığıyla.

İşverene Noter vasıtasıyla yazılı bir ihtarname gönderilmelidir. İhtarnamede; alınan heyet raporuna atıfta bulunularak, İş Kanunu m. 24/I-a uyarınca sözleşmenin sağlık sebepleriyle haklı nedenle derhal feshedildiği net bir dille yazılmalıdır. Kıdem tazminatı ve diğer alacak kalemleri isim isim zikredilerek işverene ödeme için makul bir süre verilmelidir. (Alacaklara ihtar tarihinden itibaren faiz işletilebilmesi için bu detay şarttır).

3.Zorunlu Arabuluculuk Başvurusu: Dava Öncesi Şart.

İhtarname tebliğ edildikten sonra ödeme yapılmazsa, doğrudan dava açılamaz. Adliyelerdeki Arabuluculuk Bürosuna başvurularak Dava Şartı Arabuluculuk süreci işletilmelidir.

4. Davada İspat Hukuku ve Yargılama Masrafları

• İspat Yükü (): Sağlık sebeplerine dayalı fesihte ispat yükü tamamen işçidedir. İşçi, işin niteliğinin kendi sağlığını tehlikeye düşürdüğünü ve fesihte haklı olduğunu mahkemeye kanıtlamak zorundadır. En büyük ve ikame edilemez ispat aracı dava öncesi veya dava sırasında Adli Tıp Kurumu ya da hakimin sevk edeceği hastanelerden alınacak fenni raporlardır.
• Yargılama Süresi ve Maliyetler: İş mahkemelerinde açılan bu davalar, hastane yazışmaları ve bilirkişi heyeti incelemeleri nedeniyle ortalama 1 yıl civarında sürmektedir. Dava harçları ve gider avansları (ortalama 4.000 TL civarında) davacı işçi tarafından peşin ödenir.
• Avukatlık Ücretleri: 2026 yılı güncel Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi (AAÜT) dökümlerine göre iş davalarında taban sınır 17.900 TL'dir; bu tutarın altında ücret kararlaştırılamaz. Genellikle avukat-müvekkil arasındaki serbest anlaşmaya göre dava sonunda tahsil edilecek meblağ üzerinden %15 ilâ %25 arasında nispi oranlar uygulanır.

Sonuç

Sağlık sebepleriyle haklı fesih, işçinin yaşam hakkını koruyan kurucu bir imkan olsa da; Yargıtay standartlarında bir Sağlık Kurulu raporunun önceden alınmaması veya fesih ihtarnamesinin usulüne uygun kaleme alınamaması, haklı durumdayken davanızın reddedilmesine ve kıdem tazminatınızın tamamen yanmasına sebebiyet verebilir.

Sağlık durumunuz nedeniyle iş sözleşmenizi hak kaybına uğramadan feshetmek, kıdem tazminatınızı ve diğer tüm işçilik alacaklarınızı yasal faizleriyle eksiksiz tahsil etmek adına sürecin en başından itibaren uzman bir işçi ve iş hukuku avukatından profesyonel hukuki destek almanız önemle tavsiye edilir.