Velayeti bende olan çocuğumun yurtdışına çıkması için diğer ebeveyn muvafakat vermiyor. Mahkemeden hakim onaylı yurtdışı çıkış izni (muvafakatname yerine geçen karar) nasıl alınır? 

Hakimin Onayıyla Yurtdışı Çıkış İzni (Muvafakatname Yerine Geçen Karar)

Hakimin Onayıyla Yurtdışı Çıkış İzni (Muvafakatname Yerine Geçen Karar)

Velayet hakkı kendisinde olan ebeveynin, diğer ebeveynin haklı bir gerekçe göstermeksizin muvafakat vermekten kaçınması durumunda kilitlenip kalması sık karşılaşılan bir durumdur. Hukukumuz, sırf diğer tarafın keyfi veya cezalandırma amaçlı muhalefeti yüzünden çocuğun seyahat ve gelişim hakkının engellenmesine izin vermez.

Böyle bir durumda, velayet sahibi ebeveyn Aile Mahkemesine başvurarak "Muvafakatname Yerine Geçen Hakim Onayının Verilmesi" (yurtdışına çıkış izni verilmesi) talebiyle dava açabilir.

1. Görevli ve Yetkili Mahkeme Neresidir?

Bu uyuşmazlıklarda görevli mahkeme Aile Mahkemesidir (Aile Mahkemesinin bulunmadığı yerlerde Asliye Hukuk Mahkemesi aile mahkemesi sıfatıyla bakar). Yetkili mahkeme ise genel kural uyarınca davacı ebeveynin veya çocuğun yerleşim yeri mahkemesidir.

2. Davanın Açılması ve Yargılama Süreci

Dava, hasımlı (karşı tarafa yöneltilerek) açılan bir davadır. Davalı olarak muvafakat vermeyen diğer ebeveyn gösterilir.

1

Dava Dilekçesinin Hazırlanması

İlk Adım

Mahkemeye sunulacak dilekçede; seyahatin amacı (eğitim, sağlık, turizm), seyahat tarihleri, gidilecek ülke ve konaklama bilgileri açıkça belirtilmeli, karşı tarafın muvafakat vermemesinin keyfi olduğu vurgulanmalıdır.

2

Çocuğun Üstün Yararının Delillendirilmesi

Gerekçelendirme

Hakimin izin vermesindeki en temel ölçüt "çocuğun üstün yararı"dır. Çocuğun bu seyahatle kültürel, eğitimsel veya sağlık açısından nasıl bir fayda sağlayacağı delillerle (otel rezervasyonu, uçak bileti, okul kabul mektubu, pasaport başvuru belgesi vb.) desteklenmelidir.

3

Mahkemenin Araştırma Süreci

İnceleme

Hakim, seyahatin çocuk kaçırma amacı taşıyıp taşımadığını titizlikle inceler. Davalı tarafın iddialarını ve velayet sahibinin sosyo-ekonomik bağlarını (Türkiye'deki işi, kurulu düzeni, mülkleri) değerlendirerek çocuğun geri döneceğine dair kanaat oluşturur.

4

Hükmün Kurulması ve Sınır Kontrolü

Karar

Hakim talebi haklı bulursa, davalı babanın/annenin rızası yerine geçmek üzere çocuğun yurtdışına çıkışına izin verir. Alınan bu mahkeme kararı, sınır kapılarında ve vize işlemlerinde doğrudan noter onaylı muvafakatname hükmündedir.

3. Hakimin Karar Verirken Dikkat Ettiği Kriterler

Mahkeme, rıza göstermeyen ebeveynin bu kararında haklı bir menfaatinin olup olmadığına bakar. Hakim şu durumlarda izin kararı vermeye çok daha yatkındır:

• Seyahatin kısa süreli ve turistik amaçlı olması,
• Uçak biletlerinin gidiş-dönüş olarak ibraz edilmesi,
• Çocuğun Türkiye'de devam eden bir okulunun ve kurulu düzeninin bulunması,
• Muvafakat vermeyen tarafın, kişisel ilişki günlerini bahane etmesine rağmen geçmişte çocukla düzenli görüşmemiş olması (yani engellemenin sadece cezalandırma amaçlı yapılması).

Kritik Detay: Hakim karar verirken, seyahat tarihlerinin velayeti olmayan ebeveynin mahkemece belirlenmiş kişisel ilişki (görüşme) günleri ile çakışmamasına dikkat eder. Eğer çakışıyorsa, seyahat planının bu günlerin dışına alınması veya o dönem için kişisel ilişkinin ertelenmesi yönünde makul gerekçeler sunulmalıdır.

4. Süreç Ne Kadar Sürer? (Hızlı Sonuç İçin İhtiyati Tedbir Talebi)

Normal bir davanın sonuçlanması aylar sürebileceğinden, planlanan seyahat tarihinin kaçırılmaması için dava dilekçesinde mutlaka "İhtiyati Tedbir" talep edilmelidir.

Yargılama devam ederken hakimin erken aşamada seyahate izin veren geçici bir tedbir kararı (ara karar) vermesi talep edilir. Hakim, sunduğunuz dönüş biletlerini ve somut gerekçeleri yeterli bulursa, ana davanın bitmesini beklemeden tedbiren yurtdışına çıkış izni verebilir. Bu sayede seyahat planı sekteye uğramadan süreç hızla çözülmüş olur.