Tehiri İcra (İcranın Geri Bırakılması) Nedir? Şartları ve Aşamaları

İlk derece mahkemelerinin verdiği kararların büyük bir kısmı, üst mahkeme (İstinaf/Temyiz) incelemesi devam ederken dahi icraya konulabilir. Bu durum, haksız bir kararla karşı karşıya kaldığını düşünen borçlunun icra baskısı altında kalmasına veya mallarının haczedilip satılmasına yol açabilir.

Hukuk sistemimiz, borçlunun mağdur olmasını önlemek ve üst mahkeme kararını beklerken icra işlemlerini durdurabilmesi için tehiri icra (icranın geri bırakılması) mekanizmasını düzenlemiştir.

2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu (İİK) m. 36 hükmünde düzenlenen tehiri icra; ilamlı icra takibine konu mahkeme kararının üst mahkemece incelenmesi sürecinde, teminat gösterilerek icra takibinin durdurulması işlemidir.

Tehiri İcra (İcranın Geri Bırakılması) Şartları nelerdir?

İcranın geri bırakılması kararının alınabilmesi için kanunda öngörülen temel şartların eksiksiz yerine getirilmesi gerekir:

İlama Dayalı İcra Takibi: Aleyhine ilamlı icra takibi (Örnek No: 4-5) başlatılmış olmalıdır.
Tehiri İcra Talepli Kanun Yolu Başvurusu: İlk derece mahkemesi kararına karşı yapılan İstinaf veya Temyiz başvuru dilekçesinde açıkça "Tehiri İcra (İcranın Geri Bırakılması) Taleplidir" ibaresinin yer alması şarttır.
Teminat Gösterilmesi: İcra dosyasına, dosya borcunun tamamı ile birlikte 3 aylık muhtemel faiz ve icra giderlerini karşılayacak tutarda dosya kapsamına uygun bir teminatın (nakit veya banka teminat mektubu) sunulması zorunludur.
Mehil Vesikası Alınması: İcra müdürlüğünden üst mahkemeden tehiri icra kararı getirilmesi için süre (mehil vesikası) alınmış olmalıdır.

Adım Adım Tehiri İcra Süreci ve Aşamaları

Tehiri icra süreci, birbirini takip eden ve kesin sürelere tabi olan 4 temel aşamadan oluşur:

1. Aşama: Tehiri İcra Talepli İstinaf/Temyiz Dilekçesinin Sunulması

İlk derece mahkemesinin kararı tebliğ alındıktan sonra kanuni süresi içinde kanun yoluna başvurulmalıdır. Başvuru dilekçesinde icranın geri bırakılması talep edilmeli ve başvuru harçları yatırılmalıdır.

2. Aşama: Kararın Derkenar Alınması ve İcra Dosyasına Sunulması

Mahkeme kararının tehiri icra talepli olarak istinaf veya temyiz edildiğine dair kararı veren ilk derece mahkemesinden bir yazı alınır. Bu yazıya "Derkenar" denir. Derkenar, takibin yürütüldüğü icra dosyasına sunulur.

3. Aşama: Teminat Yatırılması ve Mehil Vesikası Alınması

İcra müdürü, dosyanın kapak hesabını yaparak asıl alacak, faiz, vekalet ücreti, harçlar ve 3 aylık muhtemel faizi hesaplar. Borçlu bu tutarı icra dairesi hesabına nakit olarak yatırır veya kesin, süresiz banka teminat mektubu sunar.

Teminat kabul edildikten sonra icra dairesi borçluya Bölge Adliye Mahkemesi (BAM) veya Yargıtay’dan tehiri icra kararı getirmesi için 60 günlük mehil vesikası (süre) verir.
Bu 60 günlük süre içinde icra dairesince borçlu aleyhine hiçbir haciz ve muhafaza işlemi yapılamaz, yapılmış hacizler varsa satış istenemez.

4. Aşama: Tehiri İcra Kararının Alınması

Mehil vesikası alındıktan sonra ilgili üst mahkemeye (BAM veya Yargıtay) başvurularak Tehiri İcra Kararı talep edilir. Üst mahkemeden alınan tehiri icra kararı icra dosyasına sunulduğunda, takip üst mahkemenin esasa ilişkin kararına kadar resmen durur.

Önemli Süre Uyarısı: 60 günlük mehil süresi içinde üst mahkemeden henüz karar alınamamışsa, borçlu icra dairesine başvurarak 30 günlük ek mehil vesikası talep etmelidir. Aksi halde alacaklı, yatırılan teminatın paraya çevrilerek kendisine ödenmesini talep edebilir.

Tehiri İcra Sürecinin Akış Şeması

1. Tehiri İcra Talepli Kanun Yolu (İstinaf/Temyiz) Başvurusu

2. Mahkemeden "Derkenar" Yazısının Alınması

3. İcra Dosyasına Teminat Yatırılması (Nakit veya Teminat Mektubu)

4. İcra Dairesinden 60 Günlük "Mehil Vesikası" Alınması

5. Üst Mahkemeden "Tehiri İcra Kararı" Alınarak Dosyaya Sunulması

İstinaf/Temyiz İncelemesinin Sonuçları

Üst mahkemenin esasa ilişkin vereceği karar, icra dosyasının ve yatırılan teminatın akıbetini doğrudan belirler:

1. Üst Mahkemenin Kararı Bozması veya Kaldırması

Üst mahkeme, borçlunun başvurusunu haklı bulur ve ilk derece mahkemesi kararını bozarsa/kaldırırsa; icra dosyasına teminat olarak yatırılan nakit para veya banka teminat mektubu borçluya iade edilir. İcra takibi dayanaksız kaldığı için durur veya iptal olur.

2. Üst Mahkemenin Başvuruyu Reddetmesi (Kararı Onaması)

Üst mahkeme borçlunun başvurusunu reddeder ve kararı onarsa; icra takibi kaldığı yerden devam eder. Alacaklı, dosyada teminat olarak bekleyen paranın doğrudan hesabına aktarılmasını veya banka teminat mektubunun paraya çevrilerek alacağının ödenmesini talep edebilir.

Tehiri İcra Talebinin Reddedilmesi Durumunda Ne Yapılır?

İcra müdürünün teminatı yetersiz bulması veya mehil vesikası vermeyi reddetmesi halinde; tebliğden itibaren 7 gün içinde İcra Hukuk Mahkemesi'ne "Şikayet" (İİK m. 16) yoluna başvurulabilir.

İcra dairesince mehil süresi verilmez ve haksız haciz işlemleri uygulanırsa, borçlu haksız ödediği tutarlar için sonradan üst mahkeme kararı lehe çıktığında istirdat davası veya İİK m. 40 uyarınca icranın iadesi müessesesini işleterek parasını geri alabilir.

Sık Sorulan Sorular

Tehiri icra kararı almak takibi tamamen iptal eder mi?

Hayır. Tehiri icra kararı takibi iptal etmez, yalnızca üst mahkemenin kararı açıklanana kadar icra işlemlerini (haciz, muhafaza, satış) dondurur.

Teminat olarak ne gösterilebilir?

Nakit para, banka teminat mektubu, devlet tahvili veya alacaklının rızası/mahkemenin kabulü halinde taşınmaz rehni/ipoteği teminat olarak sunulabilir. Uygulamada en yaygın kullanılanlar nakit para ve banka teminat mektubudur.

Mehil vesikası süresi içinde karar çıkmazsa ne olur?

60 günlük mehil vesikası süresince karar gelmezse, sürenin bitiminden önce icra dairesinden ek mehil süresi (genellikle 30 gün) talep edilmelidir. Ek süre istenmezse alacaklı teminatın paraya çevrilmesini talep edebilir.

İş hukuku ve aile hukuku kararlarında tehiri icra uygulanır mı?

İş mahkemesi kararlarında da tehiri icra (İİK m. 36) kural olarak uygulanır. Ancak aile hukukuna ilişkin kararlardan nafaka hükümleri yönünden tehiri icra kararı alınamaz; nafaka borçlarının derhal ödenmesi esastır.

Hak Kaybı Yaşanmaması İçin Dikkat Edilmesi Gerekenler

Tehiri icra işlemleri; dilekçe kaydı, derkenar alınması, dosya hesabının doğru yapılması, teminat mektubu metninin İİK m. 36'ya uygunluğu ve mehil vesikası sürelerinin takibi açısından kesin sürelere bağlıdır. Tek bir usul hatası veya sürenin kaçırılması teminatın paraya çevrilmesine veya haciz uygulanmasına yol açabilir. Bu nedenle sürecin bir icra avukatı danışmanlığında yürütülmesi hukuki güvence sağlar.