HGS ve otoyol geçiş ücretlerine ilişkin icra takiplerinde, asıl geçiş tutarının çok üzerinde rakamlarla karşılaşılması uygulamada sıkça rastlanan bir durumdur. Özellikle yüksek hacimli ve toplu dosya şeklinde yürütülen icra işlemlerinde, İcra ve İflas Kanunu’nun (İİK) emredici hükümlerine aykırı işlemler yapılması nedeniyle tebliğ edilen ödeme emirleri sıklıkla usulsüz hale gelmektedir.
Bu tür dosyalarda ödeme emrine karşı başvurulabilecek temel hukuki gerekçeleri ve uygulama adımlarını aşağıda bulabilirsiniz.
1. Ödeme Emri Ekinde Dayanak Belge Bulunmaması
İcra ve İflas Kanunu’nun 58. ve 61. maddeleri gereğince, bir icra takibi belgeye dayanıyorsa belge aslının ya da alacaklı veya yetkili temsilcisi tarafından onaylanmış bir suretinin takibe eklenmesi ve ödeme emri tebligatı ile birlikte borçluya tebliğ edilmesi zorunludur.
İdari Belge ve Dört Katı Ceza: Dört katı cezalı geçiş tutarları gibi kalemler belgeye dayanır; bu nedenle borçluya dayanak belgenin (ilgili idari ceza / geçiş dayanak belgesinin) tebligat ekinde ulaştırılmış olması gerekir.
Zarf Üzerindeki İfade ile Tebliğ İçeriği: Tebligat zarfının üzerinde "ödeme emri ve ekleri vardır" ibaresi yer almasına rağmen, zarf içinden veya UETS üzerinden gelen ödeme emrinin devamında dayanak belgenin çıkmaması usulsüzlük sebebidir.
Yargısal Yaklaşım: Takibin belgeye dayanması halinde dayanak belgenin eklenmesi gerektiği Yargıtay 12. Hukuk Dairesi’nin 2002/10223 sayılı kararında da açıkça ortaya konulmuştur.
Bakiye ve Okuma Hataları: HGS hesabında yeterli bakiye bulunmasına rağmen banka entegrasyonu, sistem aksaklığı veya geçiş noktasındaki okuyucu/kamera hatası sebebiyle geçişin bakiyeden düşülmediği hallerde dört katı ceza uygulanmaması gerektiği de ayrıca gözetilmesi gereken bir noktadır.
2. Faiz Aralığının Belirtilmemesi ve Faiz Hesap Hataları
Ödeme emri incelenirken dikkat edilmesi gereken bir diğer önemli husus faiz kalemidir:
-
- Ödeme emrinde faizin işlemeye başladığı tarih ve bittiği tarihin açıkça gösterilmesi gerekir.
- Faiz aralığının belirtilmemesi veya faiz tutarının hatalı hesaplanması halinde, hem faiz kalemine itiraz edilmesi hem de faiz aralığının gösterilmemesinden kaynaklanan usulsüzlük nedeniyle ödeme emrinin iptali talep edilebilir.
- İcra hukuk mahkemesi incelemesinde hem ek belgelerin tebliğ edilip edilmediği hem de faiz hesaplamasındaki usule aykırılıklar değerlendirmeye alınır.
3. Uygulamada İzlenen Hukuki Adımlar
Usulsüz ödeme emriyle karşılaşılması halinde izlenebilecek temel aşamalar şunlardır:
1. İcra Takibine 7 Gün İçinde İtiraz: Haciz işlemlerinin önünü kesmek amacıyla, tebliğden itibaren 7 gün içinde icra dairesine başvurularak icra takibine itiraz edilir ve takip durdurulur.
2. İcra Hukuk Mahkemesinde İptal Şikayeti: Tebliğ tarihi belirtilerek, takip dayanağı belgelerin ödeme emri ekinde gönderilmediği (ve varsa faiz tarihlerinin veya hesaplamasının hatalı olduğu) gerekçeleriyle ödeme emrinin iptali istenir.
3. İptal Sonrası Geçiş Sorgulama ve Ödeme: Ödeme emri iptal edildikten sonra ilgili kurumların (örneğin Otoyol AŞ veya Karayolları Genel Müdürlüğü’nün) geçiş ihlali sorgulama kanalları üzerinden plaka ve doğrulama kodu ile sorgulama yapılarak borcun doğrudan ödenmesi mümkün olabilir. Bu sayede ileride usulüne uygun yeni bir ödeme emri düzenlenmesi halinde borcun ödendiği ileri sürülebilir; vekalet ücreti ve dosya masrafı gibi ek giderlerin doğması engellenebilir.
Sonuç
Her icra dosyasının tebligat içeriği, süreleri ve somut koşulları farklılık gösterir. Bu yazı genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmış olup hak kaybı yaşanmaması için her somut olayın bir avukat tarafından değerlendirilmesi gerekir.
Yazar: Demirci Hukuk Ekibi
Tüm Yayınlar