Türk Medeni Kanunu (TMK) madde 163 uyarınca; eşlerden birinin küçük düşürücü bir suç işlemesi veya haysiyetsiz bir hayat sürmesi ve bu sebeplerle diğeri için onunla birlikte yaşamanın beklenemez hale…
Türk Medeni Kanunu (TMK) madde 163 uyarınca; eşlerden birinin küçük düşürücü bir suç işlemesi veya haysiyetsiz bir hayat sürmesi ve bu sebeplerle diğeri için onunla birlikte yaşamanın beklenemez hale gelmesi özel bir boşanma sebebidir. Bu dava türü, nispi boşanma nedenlerinden biridir; yani sadece suçun işlenmiş olması yetmez, bu durumun evlilik birliğini diğer eş için çekilmez hale getirdiğinin ispatlanması gerekir.
1. Suç İşleme Sebebiyle Boşanma Davalarında Dikkat Edilmesi Gereken Hukuki Detaylar (TMK m. 163)
Bu hukuki sebebe dayanarak dava açmadan önce şu usul ve esas kurallarının bilinmesi önem arz eder:
- Küçük Düşürücü Suç Kapsamı: Kanun koyucu her suçu bu kapsamda değerlendirmez. İşlenen suçun toplum nezdinde yüz kızartıcı, utanç verici ve ahlaka aykırı nitelikte olması gerekir (Örn: Uyuşturucu ticareti, hırsızlık, nitelikli dolandırıcılık, kasten öldürme, cinsel saldırı/istismar vb.).
- Haysiyetsiz Hayat Sürme Kapsamı: Toplumun genel ahlak, namus ve haysiyet anlayışıyla bağdaşmayan, süreklilik arz eden yaşam tarzıdır (Örn: Randevu evi işletmek, kumar bağımlılığı nedeniyle suç çeteleriyle yaşamak, evlilik dışı sürekli haysiyetsiz ilişkiler yürütmek).
- Birlikte Yaşamanın Çekilmez Hale Gelmesi (Nispi Neden): Davacı eş, davalının işlediği suç veya sürdüğü haysiyetsiz yaşam sebebiyle kendisi ve çocukları için evlilik birliğinin sosyal ve psikolojik olarak çekilmez hale geldiğini tanık anlatımları, sosyal çevre araştırması ve somut delillerle ispatlamalıdır.
- Hak Düşürücü Süre Yoktur: Suç işleme ve haysiyetsiz hayat sürme nedenine dayalı boşanma davaları her zaman açılabilir, kanunda belirlenmiş bir hak düşürücü süre bulunmamaktadır. Ancak durumun öğrenilmesinden sonra çok uzun süre sessiz kalınması veya eşin affedilmesi halinde davanın reddedilme riski doğabilir.
- Yetkili ve Görevli Mahkeme: Görevli mahkeme Aile Mahkemesi; yetkili mahkeme ise eşlerden birinin yerleşim yeri veya boşanma davası açılmadan önce tarafların son 6 aydır birlikte yaşadıkları yer mahkemesidir.
2. Güncel Suç İşleme ve Haysiyetsiz Hayat Sürme Sebebiyle Boşanma Dilekçesi Örnekleri
Aşağıda, uygulamada karşılaşılan iki farklı somut duruma (Ağır Suç İşleme ve Haysiyetsiz Hayat Sürme) göre güncellenmiş dilekçe şablonları yer almaktadır. Köşeli parantezli alanları davanızın somut gerçeklerine göre doldurmalısınız.
ÖRNEK 1: Eşin Ağır/Yüz Kızartıcı Suç İşlemesi (Uyuşturucu Ticareti/Cinayet vb.) Nedeniyle Boşanma Dilekçesi
[İl Adı] NÖBETÇİ AİLE MAHKEMESİ’NE
DAVACI: [Adınız Soyadınız] - T.C. Kimlik No: [T.C. Numaranız] [Adresiniz]
VEKİLİ: Av. [Avukatın Adı Soyadı] - [Adresi ve UETS Numarası] (Varsa)
DAVALI: [Eşinizin Adı Soyadı] - T.C. Kimlik No: [Biliniyorsa T.C. No] [Adresiniz veya Tutuklu/Hükümlü Bulunduğu Cezaevi Adresi]
VASİSİ: [Eşinize vasi atanmışsa Vasinin Adı Soyadı ve Adresi] (Eşiniz cezaevinde hükümlü ise vasi atanmış olabilir, bu durumda vasiye de tebligat çıkarılması gerekir)
KONU: TMK m. 163 uyarınca suç işleme sebebiyle boşanma, velayet, maddi-manevi tazminat ile tedbir/iştirak/yoksulluk nafakası taleplerimizden ibarettir.
AÇIKLAMALAR:
- Müvekkil ile davalı taraf [Evlilik Tarihi] tarihinde evlenmiş olup, bu evlilikten müşterek çocukları [Müşterek Çocuk 1 Adı, Doğum Tarihi] ve [Müşterek Çocuk 2 Adı, Doğum Tarihi] dünyaya gelmiştir. Müşterek çocuklar halen müvekkilin yanında kalmakta ve bakımları müvekkil tarafından üstlenilmektedir.
- Davalı eş, evlilik birliğinin kendisine yüklediği sorumlulukları hiçe sayarak yasa dışı işlere bulaşmış; nitekim [İl Adı] [Mahkeme Numarası] Ağır Ceza Mahkemesi'nin 2024/[Esas No] Esas, 2025/[Karar No] Karar sayılı dosyası kapsamında yapılan yargılama neticesinde "Uyuşturucu veya Uyarıcı Madde İmal ve Ticareti" ile "Kasten Öldürme" suçlarından mahkum edilmiş ve hapis cezası kesinleşmiştir. Davalı şu an [Cezaevi Adı] Kapalı Ceza İnfaz Kurumunda hükümlü olarak bulunmaktadır.
- Davalının toplum nezdinde yüz kızartıcı ve küçük düşürücü nitelikteki bu suçları işlemesi, müvekkilimiz ve müşterek çocukların sosyal çevresinde çok ağır travmalar yaşamasına neden olmuştur. Çocuklar okulda ve mahallede dışlanmış, bu sarsıcı durum nedeniyle müvekkil çocukların okulunu değiştirmek ve ikametini taşımak zorunda kalmıştır. Davalının işlediği suçlar nedeniyle müvekkilin evlilik birliğini sürdürmesi kendisinden beklenemeyecek derecede çekilmez hal almıştır.
- Davalı, yaşanan süreçte müvekkile ve çocuklara hiçbir maddi destekte bulunmamıştır. Müvekkilin hiçbir geliri bulunmamakta olup, boşanma ile birlikte ağır bir yoksulluğa düşeceği açıktır. Davalının mal varlığı ve gelir durumu (varsa gayrimenkulleri) gözetilerek müvekkil lehine yoksulluk nafakası ile maddi tazminata, yaşanan ağır manevi çöküntünün bir nebze olsun telafisi için de manevi tazminata hükmedilmesi gerekmektedir.
HUKUKİ DELİLLER: Aile nüfus kayıt tablosu, [İl Adı] [Mahkeme Numarası] Ağır Ceza Mahkemesi'nin 2024/[Esas No] sayılı dosyası ve kesinleşme şerhi, tanık beyanları, sosyal ve ekonomik durum araştırması ve ikame edilebilir her türlü delil.
HUKUKİ SEBEPLER: TMK m. 163 (Suç İşleme Sebebiyle Boşanma), m. 168, m. 174, m. 182 ve ilgili yasal mevzuat.
NETİCE-İ TALEP: Yukarıda arz ve izah edilen haklı nedenlerle;
- Davamızın kabulü ile tarafların TMK m. 163 gereğince (Suç İşleme Sebebiyle) BOŞANMALARINA,
- Müşterek çocuklar [Çocuk 1] ve [Çocuk 2]’nin velayetlerinin müvekkil davacıya verilmesine,
- Müşterek çocuklar için dava tarihinden itibaren aylık [Talep Edilen Miktar] ₺ tedbir nafakasının hüküm altına alınmasına, kararın kesinleşmesinden itibaren iştirak nafakası olarak her yıl ÜFE oranında artırılarak devamına,
- Müvekkil lehine dava tarihinden itibaren aylık [Talep Edilen Miktar] ₺ tedbir nafakasına, kararın kesinleşmesinden sonra yoksulluk nafakası olarak her yıl ÜFE oranında artırılarak devamına,
- Müvekkil lehine [Talep Edilen Miktar] ₺ maddi, [Talep Edilen Miktar] ₺ manevi tazminatın boşanma kararının kesinleşmesinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte davalıdan tahsiline,
- Yargılama giderleri ile vekalet ücretinin davalı tarafa yükletilmesine karar verilmesini saygılarımızla arz ve talep ederiz. [Gün/Ay/Yıl]
Davacı Vekili
[Avukat Adı Soyadı]
[İmza]
ÖRNEK 2: Eşin Haysiyetsiz Hayat Sürmesi (Evlilik Dışı Gayriahlaki Yaşam) Nedeniyle Boşanma Dilekçesi
[İl Adı] NÖBETÇİ AİLE MAHKEMESİ’NE
DAVACI: [Adınız Soyadınız] - T.C. Kimlik No: [T.C. Numaranız] [Adresiniz]
VEKİLİ: Av. [Avukatın Adı Soyadı] - [Adresi] (Varsa)
DAVALI: [Eşinizin Adı Soyadı] - T.C. Kimlik No: [T.C. Numaranız] [Adresiniz]
KONU: TMK m. 163 uyarınca haysiyetsiz hayat sürme sebebiyle boşanma, velayet, maddi ve manevi tazminat ile nafaka taleplerimizden ibarettir.
AÇIKLAMALAR:
- Müvekkil ile davalı taraf [Evlilik Tarihi] tarihinde evlenmişlerdir. Bu evlilikten müşterek çocukları bulunmamaktadır/bulunmaktadır (varsa bilgileri yazılır).
- Davalı eş, evlilik birliğinin kutsallığına ve sadakat yükümlülüğüne aykırı olarak uzun süredir haysiyetsiz bir yaşam sürmektedir. Davalı, müvekkille yaşadığı ortak konutu terk ederek, başka şahıslarla evlilik dışı gayriahlaki ilişkiler yürütmekte, fuhuş/randevu evi işletilen ortamlarda bulunmakta ve bu yaşam tarzını süreklilik haline getirmiştir.
- Davalının bu haysiyetsiz yaşam tarzı, tarafların yaşadığı küçük sosyal çevrede herkes tarafından bilinir hale gelmiş; müvekkil komşularının, akrabalarının ve iş çevresinin karşısında ağır bir utanç ve küçük düşürülme durumuna maruz bırakılmıştır. Müvekkilin, toplumun genel ahlak kuralları ile bağdaşmayan bu haysiyetsiz yaşamı sürdüren davalı ile evliliğe devam etmesi kendisinden beklenemez.
- Davalı, müvekkilin onurunu, gururunu ve toplumsal saygınlığını ağır şekilde zedelemiştir. Bu nedenle müvekkilin uğradığı ağır manevi zararların telafisi için davalı aleyhine yüksek oranda manevi tazminata hükmedilmesi hakkaniyet gereğidir. Ayrıca davalının kusurlu davranışları nedeniyle müvekkilin gelecekteki maddi menfaatleri de zedelenmiş olup maddi tazminat talep etme zorunluluğu doğmuştur.
HUKUKİ DELİLLER: Nüfus kayıtları, kolluk/karakol araştırma raporları, otel/konaklama kayıtları, sosyal medya paylaşımları, mesajlaşma ekran görüntüleri, tanık anlatımları (isim ve adresleri bildirilecektir) ve ikame edilebilir diğer deliller.
HUKUKİ SEBEPLER: TMK m. 163 (Haysiyetsiz Hayat Sürme), m. 174 ve ilgili yasal mevzuat.
NETİCE-İ TALEP: Açıklanan haklı nedenlerle davanın kabulü ile;
- Tarafların TMK m. 163 uyarınca haysiyetsiz hayat sürme sebebiyle BOŞANMALARINA,
- Müvekkil lehine [Talep Edilen Miktar] ₺ maddi, [Talep Edilen Miktar] ₺ manevi tazminatın karar tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalıdan tahsiline,
- Yargılama giderleri ile vekalet ücretinin davalı tarafa yükletilmesine karar verilmesini saygılarımla arz ve talep ederim. [Gün/Ay/Yıl]
Davacı Vekili
[Avukat Adı Soyadı]
[İmza]
3. Dilekçe Sunulurken Hak Kaybını Önleyecek Tavsiyeler
- Ceza Dosyasının Celbi: Suç işleme sebebine dayanarak boşanma davası açarken, eşin yargılandığı ceza mahkemesinin adını, dosya numarasını ve kesinleşmişse gerekçeli karar örneğini dilekçeye eklemek davanın hızla sonuçlanması için en kritik adımdır.
- Vasiye Tebligat Zorunluluğu: Hakkında kesinleşmiş hapis cezası olan ve 1 yıldan fazla süreyle cezaevinde bulunan kişilere kanun gereği vasi atanması zorunludur. Davalı eşe vasi atanmışsa, davanın dilekçesinin hem davalı eşe (cezaevine) hem de vasiye tebliğ edilmesi gerekir. Aksi takdirde yargılama usulden bozulur.
- Yargılama Harçları: Boşanma davası açılırken maktu harç ile birlikte talep edilen tazminat miktarlarına göre maktu başvuru harçları yatırılmalıdır. Maddi durumu yetersiz olan davacılar, muhtarlıktan alacakları fakirlik belgesi ile mahkemeden adli yardım talep ederek harç ve masraflardan muaf tutulabilirler.
Yazar: Demirci Hukuk Ekibi
Tüm Yayınlar