İş hayatında veya günlük yaşamda iş görme borcunu üstlenen işçi ile bu hizmetten yararlanan işveren arasındaki hukuki ilişkiyi düzenleyen metinlere hizmet sözleşmesi (iş sözleşmesi) denir. Hizmet…
İş hayatında veya günlük yaşamda iş görme borcunu üstlenen işçi ile bu hizmetten yararlanan işveren arasındaki hukuki ilişkiyi düzenleyen metinlere hizmet sözleşmesi (iş sözleşmesi) denir. Hizmet sözleşmeleri, tarafların hak ve borçlarını belirlemenin yanı sıra ileride doğabilecek iş hukuku ve borçlar hukuku uyuşmazlıklarında en temel yazılı ispat aracıdır.
Genel düzenleme 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu (TBK) m. 393 vd. hükümlerinde; iş hukuku kapsamındaki çalışma ilişkileri ise 4857 sayılı İş Kanunu çerçevesinde düzenlenmiştir.
Hukuki Uyarı: Aşağıda yer alan hizmet sözleşmesi örnekleri birer taslak (şablon) niteliğindedir. Her somut olay, çalışma şartları ve işin niteliği kendine özgü şartlar barındırdığından, matbu taslakların doğrudan kullanılması hukuki hak kayıplarına yol açabilir.
1. Ustalık / Teknik Personel Hizmet Sözleşmesi Örneği
HİZMET SÖZLEŞMESİ
TARAFLAR:
- İşveren: [İsim-Soyisim / Unvan], T.C.K.N / V.N: [...........], Adres: [...........]
- İşçi (Usta): [İsim-Soyisim], T.C.K.N: [...........], Adres: [...........]
SÖZLEŞME MADDELERİ:
- GÖREV VE İŞYERİ: İşçi (Usta), İşveren’e ait olan [İşyeri Adresi] adresindeki işyerinde [......] Ustası unvanı ile istihdam edilecektir.
- ÜCRET: İşveren, İşçi’ye üstlendiği hizmetin karşılığı olarak aylık brüt [......] TL ücret ödemeyi kabul ve taahhüt eder.
- SÜRE VE KAPSAM: İşçi, [.. / .. / 20..] tarihinden itibaren [..] yıl süreyle çalışacak olup, kendi uzmanlık/ustalık alanına giren işleri basiretli bir çalışan gibi eksiksiz yerine getirmeyi ve işverenin genel çalışma talimatlarına uymayı kabul eder.
- FESİH VE BİLDİRİM: Taraflar, işbu sözleşmeyi 1 (Bir) ay önceden noter kanalıyla bildirimde bulunmak şartıyla feshetme hakkına sahiptir. Fesih halinde ilgili bildirim, noter aracılığıyla [......] Esnaf ve Sanatkarlar Odaları Birliği Sicil Müdürlüğü’ne de iletilir.
- USTALIK BELGELERİ VE SORUMLULUK: İşveren, faaliyet konusuyla ilgili 1 (Bir) yıl içinde kendi adına Ustalık Belgesi alamazsa, sözleşmeyi belgeyi alana kadar yenilemeyi kabul eder. İşyerinde yapılacak idari denetimlerden doğan tüm cezai ve hukuki sorumluluk İşveren’e aittir.
İşbu sözleşme 5 (beş) maddeden ibaret olup, taraflarca okunarak [.. / .. / 20..] tarihinde 2 (iki) nüsha halinde imzalanmıştır.
İŞVEREN
[İsim - Soyisim / İmza]
İŞÇİ (USTA)
[İsim - Soyisim / İmza]
2. Hasta / Yaşlı Bakım Hizmet Sözleşmesi Örneği
HİZMET SÖZLEŞMESİ
TARAFLAR:
- Hizmet Alan (İşveren/Hasta): [İsim-Soyisim], T.C.K.N: [...........], Adres: [...........]
- Hizmet Veren (Bakıcı): [İsim-Soyisim], T.C.K.N: [...........], Adres: [...........]
SÖZLEŞME MADDELERİ:
- HİZMETİN KONUSU VE KAPSAMI: Hizmetli (Bakıcı), Hasta'nın yerleşim yerinde kişisel bakım, pansuman desteği, hijyen ve tuvalet ihtiyaçlarına yardım, oda/yatak düzeni, yemek hazırlığı ve hastane/tedavi süreçlerindeki refakat hizmetlerini yürütmeyi üstlenir.
- ÇALIŞMA SAATLERİ VE İZİN: Hizmet, haftanın 6 (altı) günü sabah ile akşam saatleri arasında verilecektir. Pazar günleri hafta tatilidir.
- SÖZLEŞME SÜRESİ VE YENİLENME: Sözleşme süresi [..] aydır. Süre bitiminden en az [1] ay önce taraflarca yazılı fesih bildirimi yapılmadığı takdirde sözleşme aynı süreyle kendiliğinden uzar.
- ÜCRET VE SGK PRİMLERİ: Hizmetliye aylık net [......] TL ücret ödenecektir. Ücret her ayın ilk günü [banka kanalıyla / elden imza karşılığı] ödenir. Bakıcı'nın SGK primleri ve kanuni vergileri İşveren (Hasta) tarafından karşılanır. Yol ücreti toplu taşıma tarifesi üzerinden ayrıca ödenir.
- ÖZEL FESİH HALLERİ: Hasta'nın sağlığına kavuşması veya mali durumunun bozulması halinde İşveren sözleşmeyi derhal feshedebilir. Hizmetli ise [..] hafta önceden bildirmek kaydıyla ayrılabilir; bu durumda yalnızca çalıştığı günlerin ücretine hak kazanır.
İşbu sözleşme tarafların serbest iradeleriyle [.. / .. / 20..] tarihinde imzalanarak yürürlüğe girmiştir.
İŞVEREN (HASTA / YAKINI)
[İsim - Soyisim / İmza]
HİZMETLİ (BAKICI)
[İsim - Soyisim / İmza]
Hizmet Sözleşmesi Hazırlanırken Dikkat Edilmesi Gereken Hukuki Hususlar
Bir hizmet sözleşmesi hazırlanırken veya imzalanırken şu hususlara azami dikkat gösterilmelidir:
- Emredici Hukuk Kuralları (İş Kanunu m. 19 vb.): Sözleşmeye yazılan hükümler İş Kanunu ve Türk Borçlar Kanunu’nun emredici hükümlerine (örneğin asgari ücretin altında ödeme, yıllık izin hakkından tamamen vazgeçme vb.) aykırı olamaz. Aykırı maddeler kesin olarak hükümsüz (geçersiz) sayılır.
- Ücretin Ödenme Şekli (TBK m. 407): 5 ve üzeri çalışanı bulunan işyerlerinde veya yasal zorunluluk kapsamındaki alanlarda ücret ödemelerinin banka aracılığıyla yapılması emredici kuraldır. Elden yapılan ödemeler sakınca oluşturabilir.
- Görev Tanımı ve Fazla Mesai: İşçinin üstleneceği işin sınırları net belirlenmeli; fazla çalışma yaptırılacaksa buna ilişkin muvafakat ve mesai ücreti hesaplama usulü maddeler halinde düzenlenmelidir.
- Fesih Şartları ve İhbar Süreleri: Belirli veya belirsiz süreli sözleşme türüne göre yasal ihbar süreleri (İş Kanunu m. 17) ve fesih bildirim yöntemi (yazılı/noter) netleştirilmelidir.
Sıkça Sorulan Sorular
Hizmet sözleşmesinin noterden yapılması zorunlu mudur?
Kural olarak hizmet sözleşmeleri yazılı veya sözlü olarak kurulabilir; noter onayı şart değildir. Ancak süresi 1 yıl ve daha fazla olan iş sözleşmelerinin yazılı şekilde yapılması zorunludur (İş Kanunu m. 8/2).
Belirli süreli hizmet sözleşmesi ne zaman belirsiz süreliye dönüşür?
Objektif ve esaslı bir neden (örneğin belirli süreli bir projenin varlığı) olmaksızın üst üste yapılan (üst üste zincirleme) belirli süreli iş sözleşmeleri, kanun gereği baştan itibaren belirsiz süreli kabul edilir.
Hizmet sözleşmesinde yazan cezai şart geçerli midir?
İş hukukunda işçi aleyhine tek taraflı konulan cezai şartlar geçersizdir. Cezai şartın geçerli olabilmesi için karşılıklılık ilkesine uygun olması (işveren için de aynı yaptırımın öngörülmesi) ve miktarının makul olması gerekir.
Hukuki Desteğin Önemi
Hizmet sözleşmeleri; ihbar tazminatı, kıdem tazminatı, fazla mesai alacakları ve cezai şartlar bakımından doğrudan bağlayıcı metinlerdir. Hatalı veya eksik düzenlenen sözleşme hükümleri, ileride açılacak iş davalarında telafisi güç mali kayıplara yol açabilir. Bu nedenle taslak metinlerin bir iş hukuku avukatı danışmanlığında somut olaya özel olarak revize edilmesi tavsiye edilir.
Yazar: Demirci Hukuk Ekibi
Tüm Yayınlar