Hakimin Reddi Dilekçesi: Usul Kuralları, Süreç ve Güncel Örnekler (2026)

Adil yargılanma hakkının en temel unsurlarından biri, davanın tarafsız ve bağımsız bir mahkeme önünde görülmesidir. Yargılamayı yürüten hakimin tarafsızlığından şüphe duyulmasını gerektirecek somut…

Adil yargılanma hakkının en temel unsurlarından biri, davanın tarafsız ve bağımsız bir mahkeme önünde görülmesidir. Yargılamayı yürüten hakimin tarafsızlığından şüphe duyulmasını gerektirecek somut durumların varlığı halinde, taraflar Hukuk Muhakemeleri Kanunu (HMK) madde 36 kapsamında hakimin reddini (reddi hakim) talep edebilirler.

1. Hakimin Reddi Talebinin Hukuki Esasları (HMK m. 36-42)

Hakimin reddi rastgele veya soyut iddialarla ileri sürülebilecek bir usul müessesesi değildir. Kanun, bu talebin sınırlarını ve usulünü çok sıkı kurallara bağlamıştır:

• Red Sebepleri (HMK m. 36): Davada tarafsızlığını şüpheye düşürecek önemli bir sebebin bulunması gerekir. Örneğin; hakimin taraflardan biriyle davanın dışındaki bir sebeple düşmanlık veya aşırı samimiyetinin bulunması, yargılama esnasında taraflardan birine açıkça tarafgir davranması veya ihsas-ı reyde bulunması (kararı önceden belli edecek söz veya davranışlar sergilemesi).
• Talep Süresi: Hakimin reddi talebi, reddi gerektiren sebebin öğrenildiği tarihten itibaren en geç ilk duruşmadaveya bu durum duruşma sırasında/sonrasında öğrenilmişse öğrenilmesinden itibaren derhal ileri sürülmelidir. Aksi halde bu hak düşer.
• İddiaların Somutlaştırılması ve İspatı: Red talebinde bulunan taraf, reddi gerektiren somut vakıaları göstermek ve bu iddiaları ispat edecek delilleri (tanık, duruşma zaptı, ses/görüntü kaydı, başka mahkeme dosyaları vb.) dilekçesine eklemek zorundadır.
• Kötü niyetli Taleplerin Cezalandırılması (HMK m. 42/4): Hakimin reddi talebi, davayı uzatmak amacıyla kötü niyetle yapılmışsa veya somut delillere dayanmıyorsa mahkemece reddedilir. Talebin reddi halinde talepte bulunan tarafa disiplin para cezası hükmedilir. Bu nedenle son derece temkinli olunmalıdır.

2. Hakimin Reddi Dilekçesi Örnekleri

Aşağıdaki dilekçe örnekleri, uygulamada karşılaşılan iki temel senaryoya (objektifliğini yitirme ve kişisel husumet) göre yapılandırılmıştır. Köşeli parantez içindeki alanları kendi somut durumunuza göre doldurarak davanıza uyarlayabilirsiniz.

ÖRNEK 1: Yargılama Esnasında Tarafsızlığını Yitirme Nedeniyle Hakimin Reddi

TC [İl Adı] [Mahkeme Adı (Örn: 2. Asliye Hukuk)] MAHKEMESİ’NE

DOSYA ESAS NO: 2026/[Esas Numarası]

RED TALEP EDEN DAVALI / DAVACI: [Adınız Soyadınız] - T.C. Kimlik No: [T.C. Numaranız] [Adresiniz]

VEKİLİ: Av. [Avukatın Adı Soyadı] - Baro Sicil No: [Sicil No] [Adresi ve UETS Adresi] (Varsa)

KARŞI TARAF DAVACI / DAVALI: [Karşı Tarafın Adı Soyadı] - T.C. Kimlik No: [T.C. Numaranız] [Adresiniz]

REDDİ TALEP EDİLEN HAKİM: [Hakimin Adı Soyadı] ([Mahkeme Numarası/Yargıcı])

KONU: HMK m. 36 uyarınca davanın hakimi Sayın [Hakimin Adı Soyadı]’nın reddi talebimizdir.

AÇIKLAMALAR:

• Mahkemenizin yukarıda esas numarası belirtilen dosyasının [Duruşma Tarihi] tarihli celsesinde, davayı yürütmekte olan Sayın Hakim [Hakimin Adı Soyadı], anayasal bir hak olan savunma hakkımızı ve tarafların eşitliği ilkesini açıkça ihlal eden tutumlar sergilemiştir.
• Söz konusu duruşmada, karşı tarafın beyanlarına sınırsız süre tanınmış ve iddiaları tutanağa aynen geçirilmişken; müvekkilimin/tarafımın beyanda bulunma ve delillerini sunma hakkı Sayın Hakim tarafından "Gereksiz uzatıyorsunuz, dosyayı karara bağlayacağım" denilerek sert bir üslupla engellenmiştir.
• Bununla da kalınmayarak, duruşma zaptı henüz imzalanmadan evvel Sayın Hakim, ihsas-ı rey (görüşünü önceden belli etme) niteliğinde olan "Zaten bu davada haklı çıkma şansınız yok, kendinizi boşuna yoruyorsunuz" ifadesini doğrudan şahsıma/müvekkilime karşı kullanmıştır. Bu durum duruşma salonunda bulunan tanıklar [Tanıkların Adı Soyadı] huzurunda gerçekleşmiştir.
• Hakimin tarafsız davranması, adil yargılanmanın en temel şartıdır. Sayın Hakimin yargılama esnasındaki bu taraflı tutumu, sözlü sataşmaları ve nihai karara yönelik önyargılı beyanları, kendisinin bu davayı tarafsız bir gözle neticelendiremeyeceğini açıkça ortaya koymuştur. Bu nedenle hakimin reddini talep etmek zorunlu olmuştur.

HUKUKİ DELİLLER: [Duruşma Tarihi] Tarihli Duruşma Tutanağı, Duruşma Salonunda Bulunan Tanıklar: [Tanık Adı Soyadı - T.C. Kimlik No - Adres] ve sair her türlü yasal delil.

HUKUKİ SEBEPLER: HMK m. 36 ve devamı maddeleri, Anayasa m. 36, AİHS m. 6.

NETİCE-İ TALEP: Yukarıda izah edilen somut ve haklı nedenlerle; davanın hakimi Sayın [Hakimin Adı Soyadı]’nın reddi talebimizin kabulüne, merci tarafından yapılacak inceleme neticesinde dosyanın başka bir hakime tevdii hususunda gereğinin yapılmasını saygılarımla arz ve talep ederim. [Gün/Ay/Yıl]

Talepte Bulunan / Vekili [Ad Soyadı] [İmza]

ÖRNEK 2: Hakim ile Aradaki Kişisel Husumet/Dışsal Nedenlerle Hakimin Reddi

TC [İl Adı] [Mahkeme Adı (Örn: 1. Sulh Hukuk)] MAHKEMESİ’NE

DOSYA ESAS NO: 2026/[Esas Numarası]

RED TALEP EDEN DAVACI: [Adınız Soyadınız] - T.C. Kimlik No: [T.C. Numaranız] [Adresiniz]

VEKİLİ: Av. [Avukatın Adı Soyadı] - [Adresi] (Varsa)

DAVALI: [Karşı Tarafın Adı Soyadı] - T.C. Kimlik No: [T.C. Numaranız] [Adresiniz]

REDDİ TALEP EDİLEN HAKİM: [Hakimin Adı Soyadı]

KONU: HMK m. 36/1-a ve m. 36/1-d uyarınca davanın hakimi Sayın [Hakimin Adı Soyadı]’nın reddi talebimizdir.

AÇIKLAMALAR:

• Müşteki/Davacı olduğum ve mahkemenizin yukarıda belirtilen esasında kayıtlı bulunan dava dosyasına bakmakta olan Hakim Sayın [Hakimin Adı Soyadı] ile şahsım arasında, bu davanın açılmasından önceye dayanan ciddi bir adli uyuşmazlık ve husumet bulunmaktadır.
• Şöyle ki; Sayın Hakim ile [Geçmiş Tarih] tarihinde meydana gelen maddi hasarlı/yaralamalı trafik kazası sonrasında aramızda tartışma yaşanmış ve kendisi hakkında [İl Adı] [Mahkeme Adı] Mahkemesi'nin 2025/[Esas No] sayılı dosyası ile "Maddi/Manevi Tazminat" davası ikame edilmiştir. Söz konusu dava halen derdesttir (Ek-1).
• Aramızda devam eden bu dava nedeniyle Sayın Hakim, şahsıma karşı kişisel bir öfke ve husumet beslemektedir. Nitekim dosyamızın ilk celsesinde kürsüden şahsıma hitaben "Seninle hesabımız başka yerde sürüyor, burası benim mahkemem" şeklinde beyanda bulunarak bu husumeti duruşma salonuna taşımıştır.
• Aradaki bu kişisel uyuşmazlık ve dava arkadaşlığı/husumet durumu, hakimin davada tamamen önyargılı ve taraflı karar vermesine neden olacak niteliktedir. Adil yargılanma hakkımın zedelenmemesi adına hakimin reddini talep etmek gerekmiştir.

HUKUKİ DELİLLER: [İl Adı] [Mahkeme Adı] Mahkemesi'nin 2025/[Esas No] sayılı Dava Dosyası İçeriği, Kaza Tespit Tutanakları, [Duruşma Tarihi] Tarihli Duruşma Tutanağı ve sair deliller.

HUKUKİ SEBEPLER: HMK m. 36 ve ilgili yasal mevzuat.

NETİCE-İ TALEP: Yukarıda açıklanan ve ekli belgelerle sabit olan haklı nedenlerle, aramızda derdest dava ve husumet bulunan davanın hakimi Sayın [Hakimin Adı Soyadı]’nın davadan çekilmesine veya reddine karar verilerek dosyanın tarafsız bir hakime devredilmesini saygılarımla arz ve talep ederim. [Gün/Ay/Yıl]

Davacı / Vekili [Ad Soyadı] [İmza]

EKLER:

• Derdest tazminat davasına ilişkin tensip zaptı/dilekçe örneği.

3. Reddi Hakim Sürecinde Hak Kaybını Önleyecek Kritik Bilgiler

• Merci Kararı: Hakimin reddi talebini, reddi istenen hakimin kendisi karara bağlamaz. Dilekçe reddi istenen hakimin mahkemesine sunulur; ancak hakim kendi görüşünü yazarak dosyayı bu konuda karar vermeye yetkili merciye (genellikle bir üst numaralı mahkemeye veya en yakın Asliye Hukuk/Nöbetçi mahkemeye) gönderir.
• İşlemlerin Durması: Hakimin reddi dilekçesi sunulduğunda, merci bu konuda bir karar verinceye kadar reddi istenen hakim, esasa etkili hiçbir işlem yapamaz ve karar veremez. Sadece gecikmesinde sakınca bulunan acil işleri yapabilir.
• Vekaletnamede Özel Yetki: Tıpkı davadan feragatte olduğu gibi, bir avukatın müvekkili adına hakimin reddi talebinde bulunabilmesi için vekaletnamesinde "Hakimin Reddi Yetkisi" (özel yetki) bulunması şarttır.

Önemli Uyarı: Hakimin reddi davanın seyrini tamamen değiştiren, psikolojik ve hukuki sonuçları ağır olan bir usul işlemidir. Haksız veya delilsiz olarak reddi hakim talebinde bulunulması durumunda karşı karşıya kalınacak disiplin para cezaları ve davanın aleyhinize sonuçlanma riski göz önüne alındığında, bu süreci mutlaka profesyonel bir avukat eşliğinde yürütmeniz önemle tavsiye edilir.