Hakaret Sayılan ve Sayılmayan Kelimeler (Yargıtay Emsal Kararları)

Türk Ceza Kanunu (TCK) m. 125 kapsamında bir ifadenin hakaret suçu oluşturup oluşturmadığı, sarf edilen sözlerin tek başına sözlük anlamına göre değil, kullanıldığı somut olayın bağlamına göre…

Türk Ceza Kanunu (TCK) m. 125 kapsamında bir ifadenin hakaret suçu oluşturup oluşturmadığı, sarf edilen sözlerin tek başına sözlük anlamına göre değil, kullanıldığı somut olayın bağlamına göre değerlendirilir. Yargıtay içtihatlarına göre; bir sözün kişiyi rencide edip etmediği, kaba hitap tarzı mı yoksa ağır eleştiri sınırlarında mı kaldığı belirlenirken ifadenin muhatap üzerindeki etkisi dikkate alınır.

Bu rehberde, Yargıtay Ceza Daireleri ve Ceza Genel Kurulu kararları ışığında hakaret sayılan ve sayılmayan kelimeler, suçun hukuki sınırları ve ceza yaptırımları detaylandırılmıştır.

Hakaret Sayılmayan Kelimeler ve Yargıtay Kararları

Yargıtay içtihatlarında; nezafet dışı (kaba), rahatsız edici, beddua niteliğindeki, savunma sınırları içinde kalan veya ağır eleştiri içeren söylemler TCK m. 125 anlamında hakaret suçu kapsamında değerlendirilmemektedir.

Yargıtay İçtihatlarına Göre Hakaret Sayılmayan İfadeler

• Beddua İfadeleri: "Allah belanı versin", "Allah belasını versin" gibi söylemler kişinin onur ve saygınlığını rencide edici boyutta görülmeyip beddua niteliğinde kabul edilmektedir (Yargıtay CGK 2020/5180 E., 2021/97 K.).
• Kaba Hitap ve Nezaket Dışı Sözler: "Sizin gibi cahilleri buraya koyuyorlar" şeklindeki ifadeler kaba ve nezaket dışı olarak nitelendirilmiş, suçun yasal unsurlarını oluşturmadığına karar verilmiştir (Yargıtay 18. CD., 2017/565 E., 2019/3443 K.).
• Eleştiri ve Tepki Sözleri: "Sen yalancısın, nasıl avukatsın" beyanı rahatsız edici ve nezaket dışı bulunsa da hakaret sayılmamıştır (Yargıtay CGK 2015/490 E., 2018/300 K.). Aynı şekilde "Terbiyesiz" kelimesi de tek başına ağır eleştiri sınırında görülmüştür (Yargıtay 18. CD., 2015/26138 E., 2016/6745 K.).
• Ahmak Sözü: İftira iddialarına karşı kullanılan "Ahmaktır" kelimesi somut olayın koşullarına göre hakaret niteliğinde kabul edilmemiştir (Yargıtay 18. CD., 2015/11404 E., 2015/4552 K.).

Yargıtay'ca Hakaret Sayılmayan Diğer Örnek Kelimeler

İfade

İlgili Yargıtay Kararı

Hukuki Niteliği

Çapsız / Çemkirmek

Yargıtay 18. CD., 2016/13440 E., 2019/1360 K.

Kaba söylem / Eleştiri

Edepsiz

Yargıtay 18. CD., 2019/9147 E., 2020/4690 K.

Rahatsız edici ifade

Gevşek

Yargıtay 18. CD., 2015/31474 E., 2017/12527 K.

Nezaket dışı hitap

Herif

Yargıtay 18. CD., 2017/6450 E., 2019/10939 K.

Kaba hitap tarzı

Rezil

Yargıtay 4. CD., 2012/14059 E., 2014/249 K.

Ağır eleştiri

Yalaka

Yargıtay 18. CD., 2015/25598 E., 2016/6843 K.

Nezaket dışı söylem

Ukala

Yargıtay 4. CD., 2013/22906 E., 2015/2218 K.

Kaba beyan

Saçmalama

Yargıtay 4. CD., 2013/14609 E., 2014/30743 K.

Tepki ifadesi

Hakaret Sayılan Kelimeler ve Yargıtay Kararları

Kişinin toplum içindeki saygınlığını, şerefini, itibarını veya onurunu zedeleyen, sövme niteliğindeki kelimeler ile kişiliği hedef alan ifadeler Yargıtay tarafından hakaret suçu olarak kabul edilmektedir.

Yargıtay İçtihatlarına Göre Hakaret Sayılan İfadeler

• Aşağılayıcı ve Sövme Niteliğindeki Sözler: "Gerizekalı", "Kuş beyinli", "Mal", "Salak" gibi kelimelerin bir kişiye yöneltilmesi, mağdurun itibarını zedelediği gerekçesiyle mahkumiyet sebebi sayılmıştır (Yargıtay 18. CD., 2018/3539 E., 2018/8545 K.).
• Sinkaflı İfadeler ve Ağır Küfürler: Doğrudan şahsa, ailevi veya manevi değerlere yönelik küfürler istisnasız hakaret suçu kapsamındadır.

Yargıtay'ca Hakaret Sayılan Diğer Örnek Kelimeler

İfade

İlgili Yargıtay Kararı

Hukuki Niteliği

Alçak

Yargıtay 16. CD., 2017/2277 E., 2017/5414 K.

Onur zedeleyici söylem

Beyinsiz

Yargıtay 4. CD., 2015/8679 E., 2015/10885 K.

Kişilik hakkı ihlali

Bunak

Yargıtay 2. CD., 2010/35246 E., 2012/41578 K.

Aşağılayıcı hitap

Çakal / Öküz / Köpek

Yargıtay 18. CD., 2018/5587 E. / Yargıtay 1. CD., 2012/31201 E.

Sövme / Hakaret

Dolandırıcı

Yargıtay 2. CD., 2011/26183 E., 2013/4913 K.

Somut suç isnadı / Hakaret

Soytarı / Dangalak

Yargıtay 4. CD., 2013/39288 E. / Yargıtay 4. CD., 2020/16956 E.

Onur zedeleyici beyan

Hakaret Suçunun Cezası ve Hukuki Sonuçları

Hakaret suçunun sabit görülmesi halinde mahkeme tarafından verilecek cezalar ve tazminat sorumlulukları TCK ve TBK kapsamında düzenlenmiştir:

• Ceza Miktarı: TCK m. 125 uyarınca hakaret suçunun cezası 3 aydan 2 yıla kadar hapis veya adli para cezasıdır. Hakim bu yaptırımlardan yalnızca birine hükmeder; her iki cezanın aynı anda verilmesi kanunen mümkün değildir.
• Manevi Tazminat Sorumluluğu: Hakaret nedeniyle kişilik hakları zarara uğrayan mağdur, ceza davasının yanı sıra Asliye Hukuk Mahkemesi'nde manevi tazminat davası açarak uğradığı psikolojik ve itibar kayıplarının finansal olarak giderilmesini talep edebilir.

Sıkça Sorulan Sorular

Bir kelimenin hakaret sayılıp sayılmayacağı neye göre belirlenir?

Kelimelerin tek başına anlamı dışında söylemin hiddet ve eleştiri amacıyla mı, yoksa muhatabı toplum içinde küçük düşürmek ve aşağılamak kastıyla mı sarf edildiği incelenir. Olayın gerçekleştiği yer, zaman ve taraflar arasındaki önceki hukuki ilişki belirleyicidir.

Hakaret suçunda takipsizlik veya beraat kararı nasıl alınır?

Kullanılan ifadelerin Yargıtay içtihatları çerçevesinde ağır eleştiri, beddua veya kaba hitap sınırında kaldığı, kişiyi hedef almadığı (matufiyet bulunmadığı) veya iddiaların delillendirilemediği durumlarda takipsizlik (KYOK) veya beraat kararı verilir.

Hakaret davalarında avukatın önemi nedir?

İfadelerin somut olaya göre hukuki nitelendirmesinin doğru yapılması, emsal Yargıtay kararlarının dosyaya sunulması ve savunmanın doğru kurgulanması açısından ceza hukuku alanında uzman bir avukattan hukuki destek alınması tavsiye edilir.