Ehliyete El Konulmasına İtiraz Rehberi ve Sürücü Belgesini Geri Alma

Trafik denetimlerinde veya ceza yargılamasında sürücü belgesine (ehliyete) el konulması, kişinin seyahat ve özgürlük alanını sınırlandıran ağır bir idari ve hukuki yaptırımdır. Hukuka, usule veya…

Trafik denetimlerinde veya ceza yargılamasında sürücü belgesine (ehliyete) el konulması, kişinin seyahat ve özgürlük alanını sınırlandıran ağır bir idari ve hukuki yaptırımdır. Hukuka, usule veya ölçüm tekniklerine aykırı olarak verilen el koyma kararlarına karşı süresi içerisinde ehliyete el konulmasına itiraz mekanizmasının işletilmesi zorunludur.

Bu rehberde; hangi hallerde ehliyete el konulacağı, itiraz merci ve süreleri ile ehliyetin geri alınma prosedürü Karayolları Trafik Kanunu ve ceza mevzuatı çerçevesinde ele alınmıştır.

Hangi Hallerde Ehliyete El Konulur?

Ehliyete el koyma işlemleri, ihlalin niteliğine göre idari yaptırım veya ceza muhakemesi bünyesinde bir koruma tedbiri olarak uygulanır:

1. Alkollü Araç Kullanma

Hususi otomobil sürücüleri için 0.50 promil, diğer motorlu araç sürücüleri için 0.20 promil üzeri alkollü araç kullanımı tespiti halinde idari para cezası ile birlikte sürücü belgesine geçici olarak el konulur.

• 1. Defada: 6 Ay süreyle ehliyete el konulur.
• 2. Defada: 2 Yıl süreyle ehliyete el konulur.
• 3. ve Daha Fazla Defada: 5 Yıl süreyle ehliyete el konulur.

2. Uyuşturucu veya Uyarıcı Madde Etkisinde Araç Kullanma

Teknik cihazlarla yapılan ölçümlerde uyuşturucu/uyarıcı madde kullandığı tespit edilen sürücülerin ehliyetine 5 yıl süreyle el konulur ve yüksek idari para cezası uygulanır.

3. Alkolmetre veya Teknik Cihaz Ölçümünü Reddetme

Kolluk kuvvetlerinin alkol veya uyuşturucu miktarını tespiti amacıyla yürüttüğü teknik cihaz testini (alkolmetre üfleme vb.) kabul etmeyen sürücülerin ehliyetine 2 yıl süreyle el konulur.

4. 100 Ceza Puanının Doldurulması

1 yıl içerisinde yapılan trafik ihlalleri neticesinde 100 ceza puanına ulaşılması halinde:

• 1. Defada: 2 Ay süreyle ehliyete el konulur.
• 2. Defada: 4 Ay süreyle ehliyete el konulur ve sürücü psikoteknik değerlendirmeye tabi tutulur.
• 3. Defada: Sürücü belgesi mahkeme kararıyla iptal edilir.

5. Ceza Yargılaması Kapsamında Adli Kontrol veya Hak Yoksunluğu

• Adli Kontrol Tedbiri (CMK m. 109): Soruşturma veya kovuşturma aşamasında şüpheli/sanık hakkında adli kontrol tedbiri olarak sürücü belgesine el konulabilir.
• Belirli Haklardan Yoksun Bırakılma (TCK m. 53/6): Trafik güvenliğini taksirle tehlikeye düşüren veya ölümlü/yaralanmalı trafik kazasına sebebiyet veren kişiler hakkında mahkemece 3 aydan 3 yıla kadar sürücü belgesinin geri alınmasına karar verilebilir.

Ehliyete El Konulmasına İtiraz Nasıl ve Nereye Yapılır?

Ehliyete el koyma kararlarına yapılacak itirazın mercii, işlemin türüne göre değişiklik gösterir:

[İdari Trafik Yaptırımları] > Sulh Ceza Hakimliği (7 Gün İçinde)

[Adli Kontrol Kararları] > Kararı Veren Hakimlik / Mahkeme (7 Gün İçinde)

[TCK 53 Mahkûmiyet Kararları] > İstinaf / Temyiz Kanun Yolu

1. Trafik Cezası ve İdari El Koyma Kararlarına İtiraz

Alkollü araç kullanma, alkolmetreyi reddetme veya ceza puanı nedeniyle kollukça düzenlenen ehliyete el koyma tutanaklarına karşı; kararın tebliğ veya tefhim edildiği tarihten itibaren 15 gün içinde Sulh Ceza Hakimliğine itiraz dilekçesi verilmelidir.

İtiraz Tutabilecek Hukuka Aykırılık Durumları:

• Alkolmetre kalibrasyon ve cihaz bakım raporlarının eksik/güncellenmemiş olması,
• Sürücünün hastaneye sevk edilerek kan alkol testi yaptırma talebinin kollukça reddedilmesi,
• Promil sınırının hemen üzerinde çıkan ölçümlerde hastane kan testi ile cihaz ölçümü arasındaki zaman ve derece çelişkileri,
• Ölçümün usulüne uygun ve steril koşullarda yapılmamış olması.

2. Adli Kontrol ve Ceza Mahkemesi Kararlarına İtiraz

• Soruşturma aşamasında Sulh Ceza Hakimliğince verilen adli kontrol mahiyetindeki el koyma kararlarına karşı kararı veren hakimliğe 7 gün içinde itiraz edilebilir.
• Mahkûmiyet hükmü ile verilen el koyma kararlarına karşı ise kararın istinaf (Bölge Adliye Mahkemesi) edilmesi gerekir.

Sürücü Belgesi Süre Dolmadan Nasıl Geri Alınır?

Ehliyetin geri alınması iki yolla mümkündür:

• İtirazın Kabul Edilmesi: Sulh Ceza Hakimliğine yapılan itirazın kabul edilmesi halinde, el koyma kararı iptal edilir ve ehliyet süre şartı aranmaksızın derhal iade edilir.
• Yasal Sürenin ve Yükümlülüklerin Tamamlanması: Geçici el koyma süresi dolduktan sonra, cezaların ödenmesi, gerekiyorsa SÜRÖS (Sürücü Davranışlarını Geliştirme Eğitimi) veya psikoteknik değerlendirme raporunun alınmasının ardından trafik tescil birimlerinden Ehliyet Geri Alma Tutanağı ile teslim alınır.

Ehliyetsiz veya El Konulmuş Ehliyetle Araç Kullanmanın Yaptırımı

Ehliyetine geçici olarak el konulduğu halde araç kullanmaya devam eden kişilere, Karayolları Trafik Kanunu’nun 36. maddesi uyarınca idari para cezası uygulanır ve araç trafikten men edilebilir. Ayrıca aracın sahibi farklı bir kişi ise araç sahibine de tescil plakası üzerinden aynı miktarda idari para cezası kesilir.

Hukuki Desteğin Önemi

Ehliyete el konulması işlemlerinde teknik cihaz ölçüm hataları, usul eksiklikleri ve hak kayıpları sıklıkla yaşanmaktadır. İtiraz dilekçesinin matbu kalıplar yerine somut olaydaki hukuka aykırılıklar (kan testi çelişkileri, cihaz kalibrasyon süreçleri) belirtilerek hazırlanması ve adli sürecin takibi için uzman bir avukat ile çalışılması olumlu sonuç alma şansını artıracaktır.