Arabuluculuk Toplantısına Katılmama Durumu ve Yaptırımları

Dava şartı (zorunlu) arabuluculuk; iş hukuku, ticari davalar, tüketici uyuşmazlıkları ve kira ilişkilerinde mahkemeye gitmeden önce tamamlanması gereken yasal bir ön prosedürdür. Bu sürecin…

Dava şartı (zorunlu) arabuluculuk; iş hukuku, ticari davalar, tüketici uyuşmazlıkları ve kira ilişkilerinde mahkemeye gitmeden önce tamamlanması gereken yasal bir ön prosedürdür. Bu sürecin işletilmesi kadar, tarafların davet edildikleri arabuluculuk toplantısına katılım göstermesi de kanuni zorunluluk taşır.

Arabuluculuk toplantısına katılmama, taraflardan biri veya her ikisi için açılacak olan davada ağır mali yaptırımlar ve hak kayıpları doğurmaktadır.

Dava Şartı Arabuluculuk ve Görüşmelere Katılım Mazereti

6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu (HUAK) uyarınca, zorunlu arabuluculuk kapsamındaki uyuşmazlıklarda tarafların ilk toplantıya katılması esastır. Arabulucunun Usulüne uygun şekilde yaptığı davete rağmen toplantıya geçerli bir mazeret sunulmaksızın katılınmaması halinde süreç sonlandırılır ve tutanak tutulur.

Taraflardan Birinin İlk Toplantıya Katılmaması (HUAK m. 18/A-11)

Arabuluculuk sürecinde taraflardan biri geçerli bir mazeret göstermeksizin ilk oturuma katılmaz ve bu nedenle müzakereler sonlanırsa, kanun katılmayan taraf aleyhine ağır bir yaptırım uygular.

Geçerli Mazeret Olmaksızın Katılmama ➔ Son Tutanak Düzenlenir ➔ Davada Haklı Çıksa Dahi Tüm Yargılama Giderlerini Öder + Vekalet Ücreti Alamaz

Hukuki ve Mali Yaptırımlar

• Yargılama Giderlerinin Tamamı Katılmayan Tarafa Yüklenir: Dava açıldığında katılım sağlamayan taraf davayı tamamen veya kısmen kazansa bile (haklı çıksa dahi) yargılama giderlerinin tamamını ödemekle yükümlü tutulur.
• Vekalet Ücretine Hükmedilmez: Katılmayan taraf davayı kazansa dahi, mahkeme tarafından karşı taraf aleyhine onun lehine yasal vekalet ücretine karar verilmez.

Tarafların Her İkisinin De Toplantıya Katılmaması

Eğer her iki taraf da geçerli bir mazeret sunmadan ilk arabuluculuk toplantısına katılmaz ve süreç bu nedenle sona ererse kanuni yaptırım her iki tarafa eşit dağıtılır:

• Yargılama Giderleri: İleride açılacak davada tarafların yaptıkları yargılama giderleri kendi üzerlerinde bırakılır. Her taraf kendi masrafını karşılar.
• Vekalet Ücreti: Davayı kazanan taraf lehine genel hükümler çerçevesinde yasal vekalet ücretine hükmedilir.

Katılmama Durumlarının Karşılaştırmalı Özeti

Katılım Durumu

Yargılama Giderleri Sorumluluğu

Davayı Kazanan Tarafın Vekalet Ücreti

Tek Taraf Katılmazsa

Haklılık oranına bakılmaksızın tamamını katılmayan taraf öder.

Katılmayan taraf davayı kazansa dahi lehine vekalet ücreti verilmez.

İki Taraf da Katılmazsa

Her iki taraf da kendi yaptığı masrafları kendisi karşılar.

Davayı kazanan taraf lehine vekalet ücretine hükmedilir.

2. Toplantıya Katılmama

Herhangi bir kanuni yaptırımı yoktur.

Genel HMK ilkeleri uygulanır (kaybeden öder).

Önemli Ayrım: Kanundaki ağır yaptırımlar yalnızca ilk toplantıya katılmama hali için düzenlenmiştir. İlk toplantıya katılıp ikinci oturuma katılmamanın özel bir cezai yaptırımı bulunmamakta; bu durumda genel yargılama gideri kuralları uygulanmaktadır.

Arabuluculuk Ücretini Kim Öder?

Arabuluculuk görüşmelerinde ücretin kimin tarafından karşılanacağı toplantının sonucuna göre değişiklik gösterir:

• Anlaşma Sağlanırsa: Aksi kararlaştırılmadıkça arabulucu ücreti taraflarca eşit olarak ödenir.
• Geçerli Mazeretsiz Katılmama veya Ulaşılamama: Süreç toplantı yapılamadan sona ererse 2 saatlik ücret Adalet Bakanlığı bütçesinden ödenir. Dava açıldığında bu tutar yargılama gideri sayılarak haksız/katılmayan taraftan tahsil edilir.
• 2 Saatlik Görüşmede Anlaşamama: 2 saate kadar olan ücret Bakanlıkça ödenir ve dava sonunda haksız çıkan tarafa yüklenir. 2 saati aşan kısımlar ise taraflarca eşit karşılanır.

Toplantıya Bizzat Katılmak Zorunlu mu?

Taraflar arabuluculuk toplantılarına bizzat katılmak zorunda değildir. Taraf katılımı şu yollarla da sağlanabilir:

• Avukat Aracılığıyla Temsil: Taraflar, özel yetkiyi içeren vekaletnameye sahip avukatları aracılığıyla toplantıya katılarak müzakere yürütebilir ve tutanağı imzalayabilirler.
• Kanuni Temsilci: Vesayet veya velayet altındaki kişiler adına kanuni temsilcileri (vasi, veli) katılım sağlayabilir.
• Şirket Temsilcisi: Tüzel kişi/şirket adına imza sirküleri olan yetkili veya yazılı olarak yetkilendirilmiş bir çalışan toplantıya katılabilir.

Sıkça Sorulan Sorular

Arabuluculuk davetine mazeret nasıl bildirilir?

Toplantı gününden önce arabulucuya yazılı olarak sağlık raporu, yurt dışı seyahat belgesi, duruşma çakışması gibi somut deliller içeren mazeret dilekçesi sunulmalıdır. Arabulucu mazereti geçerli bulursa yeni bir toplantı günü tayin eder.

Arabuluculuk toplantısına katılmamak davayı kaybettirir mi?

Toplantıya katılmamak davanın esastan kaybedilmesi anlamına gelmez. Ancak davayı kazansanız bile tüm mahkeme masraflarını ödemek ve avukatlık ücretinden mahrum kalmak gibi ciddi finansal kayıplara yol açar.

Sonuç

Arabuluculuk görüşmelerine katılmamak, usul hukuku bakımından son derece ağır maddi riskler barındırmaktadır. Görüşmeler sırasında karşı tarafın taleplerini analiz etmek, uyuşmazlığı mahkemeye taşımadan çözmek veya haklı olunan bir davada yargılama gideri yükü altında kalmamak adına arabuluculuk sürecinin uzman bir avukat vasıtasıyla yürütülmesi tavsiye edilir.