Anonim Şirketlerde Sözleşmeli Avukat Bulundurma Zorunluluğu

Anonim şirketlerin ticari hayattaki ekonomik büyüklükleri ve karmaşık hukuki işlem hacimleri dikkate alınarak kanun koyucu tarafından belirli bir sermaye eşiğini aşan şirketler için sözleşmeli avukat…

Anonim şirketlerin ticari hayattaki ekonomik büyüklükleri ve karmaşık hukuki işlem hacimleri dikkate alınarak kanun koyucu tarafından belirli bir sermaye eşiğini aşan şirketler için sözleşmeli avukat bulundurma zorunluluğu getirilmiştir.

Söz konusu düzenleme, şirket yönetim organlarının hatalı hukuki işlemler sebebiyle tazminat veya cezai yaptırımlarla karşılaşmasını engellemeyi hedefleyen koruyucu bir hukuki mekanizmadır.

Hukuki Dayanak ve Zorunluluğun Kapsamı

Şirketlerin sözleşmeli avukat bulundurma yükümlülüğü 1136 sayılı Avukatlık Kanunu’nun 35. maddesinin 3. fıkrasında düzenlenmiştir.

İlgili kanun maddesi uyarınca ticaret şirketlerinin tamamı değil, yalnızca belirli şartları taşıyan anonim şirketler ve yapı kooperatifleri sürekli bir avukat ile sözleşme yapmakla yükümlüdür.

Hangi Şirketler Avukat Bulundurmak Zorundadır?

Avukatlık Kanunu m. 35/3 gereğince sözleşmeli avukat bulundurmak zorunda olan kurumlar şunlardır:

• Anonim Şirketler: Esas sermaye miktarı, Türk Ticaret Kanunu’nda (TTK) öngörülen en az sermaye tutarının 5 katı ve üzerinde olan anonim şirketler.
• Yapı Kooperatifleri: Üye sayısı 100 ve üzerinde olan yapı kooperatifleri.

Sermaye Eşiği Güncellemesi: 01.01.2024 tarihi itibarıyla yürürlüğe giren kararla anonim şirketler için asgari esas sermaye tutarı 50.000 TL'den 250.000 TL'ye yükseltilmiştir. Bu doğrultuda, esas sermayesi 1.250.000 TL ve üzerinde olan anonim şirketler sözleşmeli avukat bulundurmak zorundadır.

Limited Şirketlerin Durumu

Limited şirketler, sermaye miktarları ne olursa olsun Avukatlık Kanunu m. 35/3 kapsamında zorunlu avukat bulundurma yükümlülüğüne tabi değildir. Ancak limited şirketler de isteğe bağlı (ihtiyari) olarak sürekli hukuki danışmanlık hizmeti alabilir ve vekalet ilişkisi kurabilirler.

Yükümlülüğe Uyulmaması Halinde İdari Para Cezası ve Yaptırımlar

Sözleşmeli avukat bulundurma zorunluluğuna uymamak bir kabahat niteliğinde olup kanunda cezai yaptırıma bağlanmıştır.

• Cezanın Miktarı: Avukat bulundurma yükümlülüğünü yerine getirmeyen anonim şirketlere ve yapı kooperatiflerine, zorunluluğa uyulmayan her ay için sanayi sektöründe çalışan 16 yaşından büyük işçiler için belirlenen brüt asgari ücretin 2 katı tutarında idari para cezası uygulanır.
• Yetkili Mercii: Bu idari para cezasını kesmeye yetkili mercii Cumhuriyet Savcılığıdır. Cumhuriyet Savcılığı, Baro Başkanlıklarının veya ilgililerin bildirimi üzerine cezai işlemi uygular.

Hesaplama Formülü:

[İhlal Edilen Ay Sayısı] x [İhlal Tarihindeki Brüt Asgari Ücret x 2] = İdari Para Cezası

(Örneğin; avukat bulundurma zorunluluğunu 12 ay boyunca ihlal eden bir şirket, ilgili yıla ait brüt asgari ücretin 24 katı tutarında idari para cezası ödemekle karşı karşıya kalır.)

Şirket Sözleşmeli Avukat Ücreti Nasıl Belirlenir?

Zorunlu veya ihtiyari olarak bir avukatla sürekli hukuki danışmanlık sözleşmesi imzalandığında ödenecek ücret; avukat ile şirket yönetim kurulu arasında serbestçe kararlaştırılır.

Ancak belirlenecek aylık hukuki danışmanlık ücreti, Türkiye Barolar Birliği (TBB) tarafından her yıl yayınlanan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi’nde (AAÜT) "Anonim Şirketlerde Sözleşmeli Avukatlık Ücreti" kalemi için belirlenen asgari tutarın altında olamaz.

Ücret belirlenirken şu faktörler dikkate alınır:

• Şirketin operasyonel yoğunluğu ve hukuki uyuşmazlık sayısı,
• Sözleşmelerin hazırlanması, revize edilmesi ve müzakere süreçleri,
• İlgili Baronun tavsiye niteliğindeki en az ücret tarifesi.

Şirketlerde Sürekli Hukuki Danışmanlığın Sağladığı Avantajlar

Avukat bulundurma zorunluluğu; idari bir yük gibi görünse de esasen şirket tüzel kişiliğinin finansal ve hukuki güvenliğini koruyan önleyici bir tedbirdir.

• Önleyici Hukuk Hizmeti: Uyuşmazlıklar dava aşamasına gelmeden önce sözleşme hazırlığı ve risk analizi ile çözüme kavuşturulur.
• Genel Kurul ve Yönetim Kurulu Süreçleri: Esas sözleşme değişiklikleri, sermaye artırımları, tescil ve ilan işlemleri hukuka uygun şekilde yürütülür.
• Cezai Riskin Ortadan Kaldırılması: Cumhuriyet Savcılığı tarafından uygulanacak yüksek tutarlı idari para cezalarının önüne geçilir.

Sıkça Sorulan Sorular (SSS)

Her anonim şirket avukat bulundurmak zorunda mıdır?

Hayır. Sadece esas sermaye miktarı TTK’da belirlenen asgari sermayenin 5 katı (1.250.000 TL) ve üzerinde olan anonim şirketler sözleşmeli avukat bulundurmakla yükümlüdür.

Şirkette sigortalı (bordrolu) çalışan avukat bu zorunluluğu karşılar mı?

Evet. Şirket bünyesinde 4/a (SSK) kapsamında tam zamanlı ve sigortalı olarak çalışan bir avukatın bulunması veya dışarıdan bir serbest avukat/avukat ortaklığı ile sürekli danışmanlık sözleşmesi yapılması kanuni şartı sağlar.

Avukat bulundurma cezasını kim tespit eder ve uygular?

İlgili Baro Başkanlıkları veya Ticaret Sicil Müdürlükleri durumu tespit ederek Cumhuriyet Başsavcılığı'na bildirir. İdari para cezası kararı doğrudan Cumhuriyet Savcısı tarafından verilir.

Sonuç ve Hukuki Değerlendirme

Anonim şirketlerde zorunlu sözleşmeli avukatlık uygulaması; ticari faaliyetlerin mevzuata uygun yürütülmesini sağlayan ve ağır idari para cezalarını engelleyen stratejik bir husustur. Sürecin yasal standartlara uygun olarak işletilmesi, doğru sözleşme tiplerinin kurgulanması ve tescil süreçlerinde hata yapılmaması adına bir şirketler hukuku avukatı ile çalışılması gereklidir.