Aldatmada Çocuğun Velayeti Kime Verilir? (Zina Durumunda Velayet Kriterleri)

Boşanma davalarında en çok karşılaşılan ve üzerine en çok yanlış bilgi bulunan konulardan biri, aldatma (zina) eyleminin velayet üzerindeki etkisidir. Eşler arasında genellikle "Beni aldattı, bu…

Boşanma davalarında en çok karşılaşılan ve üzerine en çok yanlış bilgi bulunan konulardan biri, aldatma (zina) eyleminin velayet üzerindeki etkisidir. Eşler arasında genellikle "Beni aldattı, bu yüzden mahkeme çocuğun velayetini kesinlikle ona vermez" ya da "Eşini aldatan biri iyi bir anne/baba olamaz, velayeti kaybeder" şeklinde bir inanış hakimdir.

Ancak Türk aile hukuku ve Yargıtay’ın yerleşik kararları bu konuda çok net bir ayrım yapar: Eş olmak ayrıdır, ebeveyn olmak ayrıdır. Eşine karşı sadakat yükümlülüğünü ihlal eden (aldatan) bir kişi, hukuken kusurlu bir eş olsa da bu durum onun otomatik olarak "kötü bir anne" veya "kötü bir baba" olduğu anlamına gelmez.

Aldatan Eşe Velayet Verilir mi?

Evet, aldatan eşe de çocuğun velayeti verilebilir.

Mahkeme velayet konusunda karar verirken eşlerin boşanmadaki kusur oranlarına değil, doğrudan çocuğun üstün yararına odaklanır. Eğer aldatan ebeveynin çocuğuna karşı herhangi bir ihmali, şiddeti, istismarı yoksa ve çocuğun maddi-manevi gelişimi için en uygun ortamı o sunabiliyorsa, velayet aldatan tarafa bırakılabilir.

Yargıtay Bu Konuya Nasıl Bakıyor? (Örnek Karar)

Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, sadakatsiz davranışlar sergileyen ve üçüncü bir kişiye müstehcen fotoğraflar gönderdiği tespit edilen bir annenin davasında, velayetin anneye verilmesini hukuka uygun bulmuştur. Kararın gerekçesi şu şekildedir:

"Ana ve babanın yararları; boşanmadaki kusurları, ahlaki değer yargıları, sosyal konumları gibi durumları çocuğun üstün yararını etkilemediği ölçüde göz önünde tutulur. Velayet düzenlemesinde çocukla anne ve babanın yararının çatışması halinde çocuğun yararına üstünlük tanınması gerekir (…) Annenin çocuklara yönelik olumsuz bir tutum veya davranışının bulunmadığı, velayet görevini yerine getirebileceği, görüşlerini açıklama olgunluğuna erişen çocukların da anneleri ile yaşamak istediği anlaşılmaktadır."

(Yargıtay 2. HD., E. 2016/18282, K. 2018/6427)

Bu karardan da anlaşılacağı üzere, aldatma eylemi velayetin kime verileceğini tek başına belirleyen bir unsur değildir. Kararda asıl belirleyici olan, annenin çocuklarına karşı olumsuz bir davranışının olmaması ve çocukların da anneyle kalmak istemesidir.

Hangi Durumlarda Aldatan Tarafa Velayet Verilmez?

Aldatma eylemi tek başına velayetin kaybına yol açmasa da, aldatmanın gerçekleşme biçimi ve eşin yaşam tarzı çocuğun gelişimini doğrudan etkiliyorsa durum değişir. Aşağıdaki hallerde aldatan tarafa velayet verilmesi engellenebilir:

• Haysiyetsiz Yaşam Sürme: Aldatma eylemi geçici bir sadakatsizlik boyutunu aşıp, çocuğun gözü önünde yaşanan ahlaka aykırı, haysiyetsiz ve serkeş bir yaşam tarzına dönüşmüşse (çocuğun ahlaki gelişimini tehlikeye atıyorsa).
• Çocuğun İhmal Edilmesi: Aldatan eşin, üçüncü kişilerle olan ilişkisine odaklanarak çocuğun beslenme, eğitim, sağlık ve sevgi ihtiyaçlarını ağır derecede ihmal etmesi.
• Eve Yabancı Kişilerin Getirilmesi: Çocuğun yaşadığı eve uygunsuz saatlerde, çocuğun psikolojisini olumsuz etkileyecek şekilde yabancı kişilerin getirilmesi ve bu durumun çocukta travma yaratması.

Velayet Belirlenirken Hangi Kriterler İncelenir?

Aile Mahkemesi hâkimi, aldatma iddiasının ötesinde, çocuk için en sağlıklı ortamı tespit etmek amacıyla şu kriterleri bir arada değerlendirir:

Değerlendirilen Kriterler

Açıklama

Çocuğun Yaşı ve Gelişim Dönemi

Özellikle bebeklik ve süt çağındaki (0-3 yaş) çocukların bakımı doğrudan anne şefkatine bağlı olduğundan, anne aldatmış olsa dahi ağır bir ihmali yoksa velayet anneye verilir.

Sosyal İnceleme Raporu (SİR)

Mahkemece görevlendirilen psikolog, pedagog ve sosyal çalışmacıdan oluşan uzman heyet, ebeveynlerin evlerini ziyaret ederek çocukla görüşür ve tarafsız bir rapor hazırlar.

Çocuğun Kendi Tercihi

Kendini ifade edebilecek olgunluğa (genellikle 8 yaş ve üzeri) erişmiş çocukların hangi ebeveynle kalmak istediği mahkemece bizzat sorulur.

Maddi ve Sosyal Bakım Olanakları

Ebeveynlerin çocuğa sunabileceği barınma, düzenli bir aile ortamı, eğitim imkanları ve sağladıkları güven hissi karşılaştırılır.

Sıkça Sorulan Sorular

Aldatan anneye velayet verilir mi?

Evet, verilebilir. Annenin sadakatsizliği boşanmada onu tam kusurlu yapsa da, özellikle küçük yaştaki çocukların biyolojik ve duygusal gelişim süreçleri anneye muhtaçtır. Anne çocuk ebeveynliği görevlerini aksatmadığı sürece velayeti alabilir.

Aldatan babaya velayet verilir mi?

Evet, verilebilir. Eğer çocuk okul çağındaysa, babasıyla güçlü bir bağ kurmuşsa, babanın sunduğu sosyo-ekonomik ve eğitim olanakları çocuğun geleceği için daha elverişliyse velayet aldatan babaya verilebilir.

Aldatılan eş velayeti kesin olarak alır mı?

Hayır. Aldatılan eş mağdur konumda olsa da eğer çocuğa bakabilecek ruhsal olgunluğa, maddi imkana veya uygun yaşam koşullarına sahip değilse, mahkeme sırf aldatıldı diye velayeti ona vermek zorunda değildir.

Sonuç

Boşanma davalarında aldatma konusu, taraflar arasında ciddi bir öfke ve hayal kırıklığı yarattığından velayet süreci de bir cezalandırma mekanizması gibi görülmektedir. Ancak hukuk sistemi, ebeveynlerin sadakat borçlarını çocukları cezalandırarak çözmez. Velayeti almak isteyen tarafın, diğer eşin sadece aldatma eylemini değil; bu eylemin çocuğun bakımına, ahlakına ve psikolojisine nasıl zarar verdiğini hukuki delillerle kanıtlaması gerekir. Sürecin hassasiyeti nedeniyle uzman bir boşanma avukatından yardım alınması önerilir.