Türk Medeni Kanunu (TMK) madde 194 uyarınca; aile konutu, eşlerin bütün yaşam faaliyetlerini gerçekleştirdikleri, acı ve tatlı günleri paylaştıkları, yaşamlarının merkezine aldıkları tekil mekandır.
Türk Medeni Kanunu (TMK) madde 194 uyarınca; aile konutu, eşlerin bütün yaşam faaliyetlerini gerçekleştirdikleri, acı ve tatlı günleri paylaştıkları, yaşamlarının merkezine aldıkları tekil mekandır.
Aile konutu olarak özgülenen taşınmazın tapu kaydı hangi eşin üzerine olursa olsun, malik olan eş; diğer eşin açık rızası olmadan aile konutunu devredemez, satamaz, konut üzerindeki hakları sınırlayamaz (örneğin ipotek tesis edemez) veya kira sözleşmesini feshedemez. Bu korumayı tam anlamıyla güvence altına almak için tapu kaydına "Aile Konutu Şerhi"işlenmesi gerekir.
1. Aile Konutu Şerhi ve Tahsisi Davalarında Hak Kaybını Önleyecek Kritik Kurallar
- Doğrudan Tapu Müdürlüğüne Başvuru İmkanı: Eşler arasında çekişme yoksa veya boşanma davası açılmamışsa, mahkemeye gitmeden de aile konutu şerhi konulabilir. Bunun için şerh koydurmak isteyen eş; muhtarlıktan alacağı konutun aile konutu olduğunu gösterir belge, nüfus kayıt örneği ve tapu fotokopisi ile doğrudan Tapu Sicil Müdürlüğü'ne başvurabilir.
- Dava Açma Zorunluluğu Ne Zaman Doğar?
- Tapu müdürlüğünün talebi reddetmesi durumunda,
- Eşler arasında boşanma davası devam ederken malik olan eşin kötü niyetle taşınmazı elden çıkarma tehlikesinin bulunması durumunda,
- Taşınmazın aile konutu olduğunun mahkeme kararıyla tespiti ve aynı zamanda üçüncü kişilere devrinin önlenmesi amacıyla ihtiyati tedbir kararı alınması gerektiğinde dava açılması zorunludur.
- İhtiyati Tedbir Talebinin Önemi: Dava dilekçesinde mahkemeden mutlaka "cebri satışlar dahil üçüncü kişilere devrin engellenmesi için tapu kaydına teminatsız olarak ihtiyati tedbir konulması" talep edilmelidir. Aksi takdirde dava sürerken taşınmaz satılırsa hak kaybı yaşanır.
- Görevli ve Yetkili Mahkeme: Görevli mahkeme Aile Mahkemesi; yetkili mahkeme ise eşlerin yerleşim yeri veya davanın açıldığı esnadaki ikametgah mahkemesidir. Boşanma davası açılmışsa, aile konutu şerhi/tahsisi davası o mahkemede de bir talep olarak ileri sürülebilir veya bağımsız dava olarak açılıp boşanma davası ile birleştirilebilir.
2. Güncel Aile Konutu Şerhi ve Tahsisi Dilekçesi Örnekleri
Aşağıda, uygulamada en çok karşılaşılan iki farklı senaryoya (Boşanma Sürecinde Aile Konutu Şerhi ve Tedbiri ile Fiili Ayrılık Durumunda Konutun ve Eşyaların Tahsisi) göre hazırlanmış güncel dilekçe şablonları yer almaktadır.
ÖRNEK 1: Boşanma Davası Sürerken Kötü Niyetli Satışı Önlemek İçin Aile Konutu Şerhi ve Tedbir Dilekçesi
[İl Adı] NÖBETÇİ AİLE MAHKEMESİ’NE
İHTİYATİ TEDBİR TALEPLİDİR.
DAVACI: [Adınız Soyadınız] - T.C. Kimlik No: [T.C. Numaranız] [Adresiniz]
VEKİLİ: Av. [Avukatın Adı Soyadı] - [Adresi ve UETS Numarası] (Varsa)
DAVALl: [Eşinizin Adı Soyadı] - T.C. Kimlik No: [T.C. Numaranız] [Adresiniz]
KONU: Davalı adına kayıtlı olan müşterek konutun aile konutu olduğunun tespiti ile tapu kaydına aile konutu şerhi işlenmesi ve dava süresince devrinin engellenmesi için ihtiyati tedbir kararı verilmesi talebimizdir.
TAŞINMAZ BİLGİLERİ: [İl Adı] İli, [İlçe Adı] İlçesi, [Mahalle/Köy Adı] Mahallesi, [Ada No] Ada, [Parsel No] Parsel, [Varsa Blok/Bağımsız Bölüm No] sayılı taşınmaz.
AÇIKLAMALAR:
- Müvekkil ile davalı taraf [Evlilik Tarihi] tarihinde evlenmişlerdir. Taraflar, evlilik birliğinin kurulmasından itibaren yukarıda tapu bilgileri verilen taşınmazda ortak yaşamlarını sürdürmüşlerdir. Söz konusu taşınmaz, tarafların ve varsa çocuklarının barınma ihtiyacını karşılayan, yaşamlarının merkezine aldıkları tekil "Aile Konutu"niteliğindedir.
- Müvekkil tarafından davalı eş aleyhine [İl Adı] [Mahkeme Numarası] Aile Mahkemesi'nin 2025/[Esas No] Esas sayılı dosyası ile boşanma davası açılmıştır ve bu dava halen derdesttir (devam etmektedir).
- Boşanma davasının açılmasıyla birlikte davalı taraf, tapu kaydı kendi üzerinde bulunan müşterek aile konutunu müvekkile zarar vermek ve gelecekteki haklarını (katılma alacağı, tazminat vb.) engellemek amacıyla kötü niyetli olarak üçüncü kişilere satma veya muvazaalı (danışıklı) olarak devretme arayışına girmiştir.
- Davalı eşin bu kötü niyetli girişimleri neticesinde müvekkilin barınma hakkının elinden alınması ve telafisi imkansız zararların doğması kaçınılmazdır. Bu nedenle, öncelikle taşınmazın tapu kaydına üçüncü kişilere devrinin engellenmesi yönünde teminatsız olarak ihtiyati tedbir konulması ve neticede taşınmazın "Aile Konutu" olduğunun tespiti ile tapu kaydına şerh verilmesi gerekmektedir.
HUKUKİ DELİLLER: Nüfus kayıt örneği, yerleşim yeri (ikametgah) belgesi, tapu kayıt örneği, [İl Adı] [Mahkeme Numarası] Aile Mahkemesi'nin 2025/[Esas No] sayılı derdest boşanma dosyası, elektrik/su/doğalgaz faturaları, tanık beyanları ve her türlü yasal delil.
HUKUKİ SEBEPLER: TMK m. 194 ve ilgili yasal mevzuat.
NETİCE-İ TALEP: Yukarıda arz ve izah edilen haklı nedenlerle;
- Davamızın kabulü ile öncelikle dava süresince taşınmazın cebri satışlar dahil üçüncü şahıslara devrinin, satılmasının veya üzerinde ayni hak tesis edilmesinin engellenmesi amacıyla tapu kaydı üzerine TEMİNATSIZ OLARAK İHTİYATİ TEDBİR KONULMASINA,
- Yapılacak yargılama neticesinde, yukarıda tapu bilgileri belirtilen taşınmazın "Aile Konutu" olduğunun tespitine ve tapu kaydına "Aile Konutu Şerhi" işlenmesine,
- Yargılama giderleri ile vekalet ücretinin davalı tarafa yükletilmesine karar verilmesini saygılarımla arz ve talep ederim. [Gün/Ay/Yıl]
Davacı Vekili
[Avukat Adı Soyadı]
[İmza]
ÖRNEK 2: Fiili Ayrılık Durumunda Konutun ve Ev Eşyalarının Davacı Eşin Kullanımına Tahsisi Dilekçesi
[İl Adı] NÖBETÇİ AİLE MAHKEMESİ’NE
İHTİYATİ TEDBİR TALEPLİDİR.
DAVACI: [Adınız Soyadınız] - T.C. Kimlik No: [T.C. Numaranız] [Adresiniz]
VEKİLİ: Av. [Avukatın Adı Soyadı] - [Adresi] (Varsa)
DAVALl: [Eşinizin Adı Soyadı] - T.C. Kimlik No: [T.C. Numaranız] [Adresiniz]
KONU: TMK m. 197 uyarınca, ayrı yaşama hakkı kapsamında müşterek konutun ve ev eşyalarının davacı müvekkilin kullanımına özgülenmesi (tahsisi) talebimizden ibarettir.
AÇIKLAMALAR:
- Müvekkil ile davalı [Evlilik Tarihi] tarihinden bu yana evlidir. Davalı eş, evlilik birliğinden doğan sorumluluklarını yerine getirmemek amacıyla müvekkili müşterek konutta bırakarak yaklaşık [Süre, Örn: 1 aydır] müşterek evi terk etmiş ve başka bir adrese yerleşmiştir.
- Müvekkil ev hanımı olup herhangi bir aktif geliri ve sosyal güvencesi bulunmamaktadır. Davalı ise [Davalının Mesleği/İşi] ile uğraşmakta olup maddi durumu son derece iyidir. Davalı, evi terk ettikten sonra müşterek eve ait elektrik, su ve doğalgaz aboneliklerini iptal ettirmek veya faturaları ödememek suretiyle müvekkili zor durumda bırakarak evden çıkmaya zorlamaktadır.
- Müvekkilin barınma ihtiyacını karşılayabileceği başka hiçbir alternatifi bulunmadığından, TMK m. 197 kapsamında hakimin müdahalesi talep edilmiştir. Müvekkilin kapı önüne konulma tehlikesi karşısında, yargılama sonuna kadar müşterek konutun içerisindeki ev eşyalarıyla birlikte müvekkilin kullanımına bırakılması yönünde tedbiren tahsis kararı verilmesi gerekmektedir.
HUKUKİ DELİLLER: Nüfus kayıtları, ikametgah belgesi, faturalar, davalının gelir durumunu gösterir belgeler, tanık beyanları ve yasal deliller.
HUKUKİ SEBEPLER: TMK m. 197 (Birlikte yaşamaya ara verilmesi durumunda hakimin müdahalesi) ve ilgili yasal mevzuat.
NETİCE-İ TALEP: Açıklanan nedenlerle davamızın kabulü ile;
- Müşterek konutun ve konut içerisinde bulunan ev eşyalarının (elektrik, su, doğalgaz vb. aboneliklerin davacı kullanımına açık kalmasını temin edecek şekilde) yargılama süresince tedbiren davacı müvekkilin kullanımına özgülenmesine (tahsisine),
- Evlilik birliğinin korunması kapsamında müvekkilin barınma ve geçim giderleri için dava tarihinden itibaren geçerli olmak üzere aylık [Talep Edilen Miktar] ₺ tedbir nafakasına hükmedilmesine,
- Yargılama giderleri ile vekalet ücretinin karşı tarafa yükletilmesine karar verilmesini saygılarımla arz ve talep ederim. [Gün/Ay/Yıl]
Davacı Vekili
[Avukat Adı Soyadı]
[İmza]
3. Aile Konutu Davalarında Usuli Hataları ve Hak Kaybını Önleyecek Tavsiyeler
- Aboneliklerin İptali Engellenmelidir: Eşlerden biri evi terk ettiğinde, diğer eşi cezalandırmak amacıyla elektrik, su ve doğalgaz aboneliklerini kapatabilir. Bu gibi durumlarda, açılacak davada mahkemeden "aboneliklerin davalı tarafından kapatılmasının veya durdurulmasının engellenmesine yönelik ihtiyati tedbir kararı verilmesi" açıkça talep edilmelidir.
- Kira Sözleşmelerinde Durum (TMK m. 194/4): Eğer aile konutu mülk değil de kiralık ise, malik olmayan eş, kiralayana yapacağı bir bildirimle sözleşmenin tarafı haline gelebilir. Bu bildirim yapıldıktan sonra kiralayan, kira sözleşmesinin feshi veya tahliye gibi işlemlerde her iki eşe de ayrı tebligat yapmak zorundadır.
- Harçlar: Aile konutu şerhi davası maktu harca tabidir. Yani talep edilen hak parasal bir değer üzerinden hesaplanmadığı için dava açarken yüksek miktarda nispi harç ödenmesi gerekmez. Bu durum, dava açma maliyetini oldukça düşürmektedir.
Yazar: Demirci Hukuk Ekibi
Tüm Yayınlar