Adli Sicil ve Arşiv Kaydı Nasıl Silinir? (Süreler ve Dilekçe Usulü)

Kişiler hakkında kesinleşmiş ceza mahkûmiyetlerine ilişkin bilgilerin yer aldığı sabıka kaydı, hukuki ve sosyal yaşamda ciddi kısıtlamalara yol açabilmektedir. İş başvuruları, memuriyet süreçleri…

Kişiler hakkında kesinleşmiş ceza mahkûmiyetlerine ilişkin bilgilerin yer aldığı sabıka kaydı, hukuki ve sosyal yaşamda ciddi kısıtlamalara yol açabilmektedir. İş başvuruları, memuriyet süreçleri veya ticari faaliyetlerde karşılaşılan bu engellerin kaldırılması, adli sicil kaydı sildirme ve arşiv kaydının silinmesi prosedürlerinin doğru işletilmesine bağlıdır.

Bu rehberde; 5352 sayılı Adli Sicil Kanunu ve ilgili yönetmelik hükümleri çerçevesinde sabıka ve arşiv kaydının silinme şartlarını, gerekli süreleri ve başvuru usullerini bulabilirsiniz.

Adli Sicil Kaydı (Sabıka) Sildirme Nedir?

Kesinleşen ceza hükümlerinin infaz edilmesinin ardından, bu verilerin adli sicil sisteminden çıkarılarak arşiv kaydına aktarılması işlemine adli sicil kaydı sildirme denir.

Her ne kadar cezanın infazı tamamlandığında kaydın kendiliğinden silinmesi gerekse de uygulamada sistem güncellemeleri aksayabilmekte ve kişilerin resmi başvuru yapması gerekebilmektedir.

Adli Sicil Kaydının Silinme Şartları

Bir ceza kaydının adli sicilden silinebilmesi için aşağıdaki hallerden en az birinin gerçekleşmesi şarttır:

• İnfazın Tamamlanması: Hapis veya adli para cezasının tüm sonuçlarıyla infaz edilmiş olması (denetimli serbestlik ve denetim sürelerinin bitimi dâhil).
• Şikâyetten Vazgeçme veya Etkin Pişmanlık: Ceza mahkûmiyetini tümüyle ortadan kaldıran yasal durumların varlığı.
• Zamanaşımı: Ceza zamanaşımı süresinin dolması.
• Genel Af: Çıkarılan bir genel af kanunu kapsamına girilmesi.

Arşiv Kaydı Nedir ve Nasıl Silinir?

Adli sicilden silinen veriler tamamen yok olmaz; arşiv kaydına aktarılır. Arşiv kaydı, vatandaşın e-Devlet üzerinden aldığı standart adli sicil belgesinde görünmeyen, ancak belirli kamu kurumları ve yargı makamları tarafından erişilebilen gizli nitelikteki kayıttır.

Arşiv kaydının tamamen silinebilmesi için Adli Sicil Kanunu m. 12 uyarınca belirli sürelerin geçmesi gerekir.

ADLİ SİCİL VE ARŞİV SÜRECİ

1. AŞAMA: Cezanın İnfazı Biter > Adli Sicil Kaydı Silinir

(Veri Arşiv Kaydına Aktarılır)

2. AŞAMA: Yasal Süreler Dolar > Arşiv Kaydı Silinir

(Veri Sistemden Tamamen Temizlenir)

Arşiv Kaydının Silinme Süreleri

Arşiv kaydının silinme süresi, işlenen suçun türüne ve verilen cezanın niteliğine göre değişiklik gösterir:

Suç Türü / Mahkûmiyet Niteliği

Memnu Hakların İadesi Durumu

Arşivden Silinme Süresi

TCK Dışındaki Suçlar / Anayasa m. 76 Kapsamındaki Suçlar (Zimmet, rüşvet, dolandırıcılık, hırsızlık vb. yüz kızartıcı suçlar)

Karar Alınmışsa

15 Yıl

TCK Dışındaki Suçlar / Anayasa m. 76 Kapsamındaki Suçlar

Karar Alınmamışsa

30 Yıl

Diğer TCK Suçları (Anayasa m. 76 dışında kalan genel suçlar)

Şart Aranmaz

5 Yıl

Kanunla Suç Olmaktan Çıkarılan Fiiller

Şart Aranmaz

Derhal (Talepsiz)

İlgilinin Ölümü

Şart Aranmaz

Derhal

1 Haziran 2005 Öncesi İşlenen Suçlarda Silinme Usulü

5352 sayılı Adli Sicil Kanunu'nun yürürlüğe girdiği 1 Haziran 2005 tarihinden önce işlenen suçlar bakımından mülga 3682 sayılı Kanun hükümleri uygulanır:

• Kabahat Mahkûmiyetleri: İnfazdan itibaren 1 yıl.
• Yüz Kızartıcı Suçlar ve 5 Yıldan Fazla Hapis Cezaları: İnfazdan itibaren 10 yıl (suç tarihinde çocuk olanlar için 5 yıl).
• 5 Yıl veya Daha Az Hapis / Para Cezaları: İnfazdan itibaren 5 yıl (suç tarihinde çocuk olanlar için 2 yıl).

Adli Sicil ve Arşiv Kaydı Sildirme Başvurusu Nasıl Yapılır?

Kayıt sildirme işlemleri e-Devlet üzerinden yapılamaz. Süreç, yetkili makama hitaben yazılacak dilekçe ve infaz evrakı ile başlatılır.

Başvuru Merci

Adli sicil ve arşiv kaydı sildirme talepleri doğrudan Ankara'da bulunan Adli Sicil ve İstatistik Genel Müdürlüğüne yapılır. Başvuru dilekçesi fiziki olarak verilebileceği gibi yetkili kurum aracılığıyla da gönderilebilir.

Dilekçede Bulunması Gereken Temel Unsurlar

Hazırlanacak dilekçede şu hususların yer alması hukuki geçerlilik açısından zorunludur:

• Başlık: Adli Sicil ve İstatistik Genel Müdürlüğüne hitap.
• Kimlik Bilgileri: Talep edenin adı-soyadı, T.C. kimlik numarası ve tebligat adresi.
• Açıklamalar: Mahkûmiyete ilişkin mahkeme esas/karar numaraları, cezanın infaz edildiği tarih ve yasal bekleme sürelerinin dolduğuna dair hukuki izahat.
• Yasal Dayanak: 5352 sayılı Kanun'un ilgili maddeleri.
• Ekler: Cezanın infaz edildiğini gösteren kapatma şerhli ilam veya UYAP infaz evrakı.

Özel Durumlar ve Sıkça Sorulan Sorular

Adli para cezaları sicile işler mi?

Mahkemeler tarafından verilen adli para cezaları adli sicil kaydına işler ve infaz edildikten (ödendikten) sonra silinme sürecine tabi olur. Ancak idari kurumlarca verilen idari para cezaları adli sicile kaydedilmez.

HAGB ve cezanın ertelenmesi kararları sicilde görünür mü?

• Hükmün Açıklanmasının Geri Bırakılması (HAGB): Genel adli sicil belgesinde görünmez. Bu kararlar yalnızca hakim, savcı veya mahkemelerce yürütülen soruşturma/kovuşturmalar kapsamında erişilebilen özel bir sisteme kaydedilir.
• Cezanın Ertelenmesi: Adli sicil kaydında yer alır. Belirlenen denetim süresi iyi halli olarak tamamlandığında ceza infaz edilmiş sayılır ve adli sicil kaydının silinmesi hakkı doğar.

Adli sicil kaydı olan kişi memur veya özel sektör çalışanı olabilir mi?

• Memuriyet: 657 sayılı Kanun uyarınca 1 yıldan fazla hapis cezası alanlar veya süresine bakılmaksızın yüz kızartıcı suçlardan mahkûm olanlar memur olamazlar. Sicil silinse dahi arşiv kaydı silinmediği sürece güvenlik soruşturmalarında engel teşkil eder.
• Özel Sektör: Özel sektör işverenleri arşiv kaydını talep edemez. Adli sicil kaydı ise sadece işin niteliği gerektiriyorsa (güvenlik görevlisi, banka personeli vb.) istenebilir.

Hangi hususlar adli sicile hiçbir şekilde kaydedilmez?

• Disiplin suçları ve sırf askerî suçlara ilişkin mahkûmiyetler,
• Disiplin veya tazyik hapsi kararları,
• İdari para cezaları.

Kayıt sildirme başvurusu ne kadar sürede sonuçlanır?

Usulüne uygun yapılan başvurular Adli Sicil ve İstatistik Genel Müdürlüğü tarafından ortalama 1 ila 3 ay içerisinde karara bağlanır. Başvurunun reddedilmesi veya süresi içinde yanıt verilmemesi halinde idari yargıda iptal davası açma hakkı saklıdır.