Yasak Cihaz veya Programlar Suçu ve Cezası (TCK 245/A)

Yasak cihaz veya programlar suçu, 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu’nun "Bilişim Alanında Suçlar" başlıklı bölümünde, 245/A maddesinde düzenlenmiştir. Teknolojinin ve dijital sistemlerin hızlı gelişimiyle…

Yasak cihaz veya programlar suçu, 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu’nun "Bilişim Alanında Suçlar" başlıklı bölümünde, 245/A maddesinde düzenlenmiştir. Teknolojinin ve dijital sistemlerin hızlı gelişimiyle birlikte bilişim suçlarının işlenmesini kolaylaştıran zararlı araçların yaygınlaşması, kanun koyucuyu bu suç tipiyle bağımsız bir önleyici tedbir almaya yöneltmiştir.

Söz konusu düzenlemeyle; bilişim sistemlerine izinsiz girme, kart kopyalama veya veri karartma gibi suçların işlenmesini kolaylaştıran fiziki cihazlar ile zararlı yazılımların üretilmesi, bulundurulması veya ticarete konu edilmesi henüz ana suç işlenmeden bağımsız bir suç olarak yaptırıma bağlanmıştır.

Yasak Cihaz veya Programlar Suçu Nedir?

TCK 245/A uyarınca bu suç; bir cihazın, bilgisayar programının, şifrenin veya sair güvenlik kodunun münhasıran bilişim suçları ile bilişim sistemlerinin araç olarak kullanıldığı suçların işlenmesi amacıyla imal edilmesi, ithal edilmesi, sevk edilmesi, nakledilmesi, depolanması, kabul edilmesi, satılması, satın alınması veya bulundurulmasıdır.

TCK Madde 245/A:

"Bir cihazın, bilgisayar programının, şifrenin veya sair güvenlik kodunun; münhasıran bu Bölümde yer alan suçlar ile bilişim sistemlerinin araç olarak kullanılması suretiyle işlenebilen diğer suçların işlenmesi için yapılması veya oluşturulması durumunda, bunları imal eden, ithal eden, sevk eden, nakleden, depolayan, kabul eden, satan, satışa arz eden, satın alan, başkalarına veren veya bulunduran kişi, bir yıldan üç yıla kadar hapis ve beşbin güne kadar adlî para cezası ile cezalandırılır."

Suçu Oluşturan Kavramlar ve Seçimlik Hareketler

Suçun oluşabilmesi için aracın "münhasıran" (özellikle/sadece) bilişim suçlarını işlemeye elverişli nitelikte tasarlanmış veya uyarlanmış olması şarttır.

Suça Konu Araçlar

• Cihaz: Bilişim sistemlerine haricen bağlanan veya eklenen fiziki aygıtlardır. Kart bilgilerini kopyalamak amacıyla ATM’lere takılan aparatlar (skimmer) bu duruma örnektir.
• Bilgisayar Programı (Zararlı Yazılım): Sistem verilerini ele geçirmeyi amaçlayan casus yazılımlar (spyware), klavye vuruşlarını kaydeden Keylogger'lar, truva atı (Trojan) veya şifre kırıcı yazılımlardır.
• Şifre ve Güvenlik Kodu: Şifre kırma algoritmaları, yetkisiz erişim sağlayan bypass kodları veya biyometrik güvenlik sistemlerini yanıltmaya yönelik geliştirilmiş yazılımsal kodlardır.

Önemli İstisna: Siber güvenlik analizi, penetrasyon (sızma) testleri veya sistem savunmasını güçlendirmek amacıyla etik korsanlık (white hat) kapsamında geliştirilen yazılım ve cihazlar bu suçu oluşturmaz.

Bağlantılı Bilişim Suçları

TCK 245/A maddesindeki suç, aşağıdaki ana suçların işlenmesini kolaylaştırmak amacıyla icra edilir:

• Bilişim sistemine girme (TCK m. 243)
• Sistemi engelleme, bozma, verileri yok etme veya değiştirme (TCK m. 244)
• Banka veya kredi kartlarının kötüye kullanılması (TCK m. 245)
• Bilişim sistemlerinin kullanılması suretiyle nitelikli hırsızlık (TCK m. 142/2-e)
• Bilişim sistemlerinin araç olarak kullanılması suretiyle dolandırıcılık (TCK m. 158/1-f)

Yasak Cihaz veya Programlar Suçunun Cezası

Suçun temel şeklini işleyen failler hakkında 1 yıldan 3 yıla kadar hapis VE 5.000 güne kadar adli para cezası birlikte uygulanır.

Zorunlu Birlikte Yaptırım: Kanun maddesinde hapis ve adli para cezası kümülatif (birlikte)düzenlendiğinden, hakim şartlar oluştuğunda her iki cezaya birden hükmetmek zorundadır. Adli para cezası gün sayısı 5 ila 5.000 gün arasında takdir edilir.

Teşebbüs, İştirak ve İçtima Hükümleri

• Teşebbüs (TCK m. 35): Yasak cihazın imali veya ithali sırasında kolluk müdahalesiyle eylemin yarıda kalması halinde teşebbüs hükümleri uygulanır; cezada 1/4 ile 3/4 arasında indirim yapılır.
• İştirak: Cihaz veya programın alım-satımına aracılık edenler, azmettirenler ve yardım edenler genel iştirak kurallarına göre cezalandırılır.
• İçtima (Gerçek İçtima): Fail hazırladığı casus yazılımla hem TCK 245/A suçunu işleyip hem de mağdurun banka hesabını boşaltırsa, her iki suçtan (TCK 245/A ve Nitelikli Dolandırıcılık/Kart İstismarı) ayrı ayrı cezalandırılır.

Soruşturma Usulü ve Koruma Tedbirleri

• Resen Soruşturma: Bu suç şikayete tabi değildir. Savcılık veya kolluk birimleri durumu öğrendiğinde resen soruşturma başlatır. Mağdurun şikayetçi olmaması veya şikayetini geri çekmesi süreci etkilemez.
• Uzlaşma: Bilişim alanında işlenen bu suç tipi uzlaştırma kapsamında değildir.
• Gözaltı ve Tutukluk: Suçun ceza üst sınırı 3 yıl olduğundan soruşturma aşamasında şüpheli hakkında gözaltı, adli kontrol veya kanuni şartları varsa tutuklama kararı verilebilir. (12 yaş altı çocuklar ile 15 yaş altı sağır ve dilsizler tutuklanamaz).

Soruşturma Sonucu Verilebilecek Kararlar

• Soruşturmaya Yer Olmadığı Kararı (SYOK): İhbarın genel/soyut olması veya eylemin suç oluşturmadığının açıkça anlaşılması durumunda verilir. 15 gün içinde Sulh Ceza Hakimliğine itiraz edilebilir.
• Kovuşturmaya Yer Olmadığı Kararı (KYOK - Takipsizlik): Yeterli suç şüphesi oluşturacak teknik delil elde edilemediğinde verilir. 15 gün içinde itiraz edilebilir.
• İddianame Düzenlenmesi: Yeterli şüpheye ulaşıldığında kamu davası açılır ve yargılama aşamasına geçilir.

Yargılama Aşaması ve Mahkemenin Verebileceği Kararlar

Görevli mahkeme, suçun işlendiği yerdeki Asliye Ceza Mahkemesidir.

Karar Türü

Uygulanma Şartları

Beraat

Cihazın siber güvenlik testi amacıyla bulundurulduğu, "münhasıran" suç işleme amacı taşımadığı veya kastın ispatlanamaması.

Adli Para Cezasına Çevirme

Hapis cezası alt sınırdan (1 yıl veya altında) belirlenirse, hapis cezası adli para cezasına çevrilebilir.

HAGB (Hükmün Açıklanmasının Geri Bırakılması)

Hapis cezası 2 yıl veya altında kalırsa, sanığın adli sicili temizse 5 yıl denetim süresiyle uygulanabilir.

Cezanın Ertelenmesi

Sanığın daha önce kasten işlenmiş suçtan 3 aydan fazla mahkumiyeti yoksa hapis cezasının infazı ertelenebilir.

Zamanaşımı Süreleri ve Kanun Yolları

• Dava Zamanaşımı: Suçun işlendiği tarihten itibaren 8 yıldır.
• Ceza Zamanaşımı: Kesinleşen cezalarda zamanaşımı 10 yıldır.
• Temyiz Sınırı (Yargıtay): Asliye Ceza Mahkemesi kararlarına karşı 7 gün içinde Bölge Adliye Mahkemesine (İstinaf) başvurulabilir. Ancak suçun ceza üst sınırı 3 yıl olduğundan, Bölge Adliye Mahkemesi kararları kesindir; temyiz (Yargıtay) yolu kapalıdır.

Sıkça Sorulan Sorular (SSS)

İnternetten şifre kırma programı indirmek suç oluşturur mu?

Eğer indirilen program münhasıran suç işlemeye yönelik geliştirilmiş bir zararlı yazılımsa, bunu bilgisayarında bulundurmak dahi TCK 245/A kapsamındaki "bulundurma" fiilini oluşturarak cezai sorumluluk doğurabilir.

Siber güvenlik şirketlerinin kullandığı yazılımlar bu suça girer mi?

Hayır. Güvenlik açıklarını tespit etmek veya sistemleri korumak amacıyla meşru amaca yönelik kullanılan programlar, suç işleme amacı ("münhasıran" unsuru) taşımadığı için TCK 245/A kapsamına girmez.

Sonuç

Yasak cihaz veya programlar suçu; dijital materyallerin tespiti, log kayıtları, imaj incelemeleri ve siber adli tıp (bilirkişi) raporları gibi yüksek derecede teknik detay içeren bir ceza hukuku alanıdır. Soruşturma ve kovuşturma aşamalarında lehe olan kanun maddelerinin doğru uygulanması ve hak kayıplarının önüne geçilmesi adına sürecin uzman bir ceza avukatı rehberliğinde takip edilmesi tavsiye edilir.