Malulen Emeklilik Şartları, Başvurusu ve Maaş Hesaplama Rehberi

İş hayatında geçit geçirilen bir hastalık, iş kazası veya meslek hastalığı sonucu çalışma ve meslekte kazanma gücünü belirli bir oranda kaybeden sigortalılar için kanunen malulen emeklilik hakkı…

İş hayatında geçit geçirilen bir hastalık, iş kazası veya meslek hastalığı sonucu çalışma ve meslekte kazanma gücünü belirli bir oranda kaybeden sigortalılar için kanunen malulen emeklilik hakkı tanınmıştır. Malullük, sürekli gelir kaybına yol açtığı için bağlanan malullük aylığı çalışanın ekonomik güvencesini sağlar.

Malulen emekliliğe ilişkin usul ve esaslar 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu’nun 25, 26 ve 27. maddelerinde düzenlenmiştir.

Malullük Nedir? Kimler Malul Sayılır?

5510 sayılı Kanun’un 25. maddesi uyarınca çalışma ve meslekte kazanma gücünü yitiren kişiler malul kabul edilir. Malul sayılmanın yasal kriterleri şunlardır:

• Çalışma Gücü Kaybı: Sigortalının çalışma gücünü veya meslekte kazanma gücünü en az %60 oranında kaybettiğinin Kurum Sağlık Kurulunca tespit edilmesi,
• İş Kazası veya Meslek Hastalığı: İş kazası veya meslek hastalığı sonucu meslekte kazanma gücünün en az %60 oranında kaybedilmesi,
• Kamu Görevlileri İçin Özel Hal: Devlet memurlarının (4/1-c) çalışma gücü kaybı %60’ın altında kalsa dahi kendi vazifelerini yapamayacak hale geldiklerinin tespiti.

Malulen Emeklilik Şartları Nelerdir?

Bir sigortalının malulen emekli olarak aylık bağlanabilmesi için aşağıdaki şartların birlikte gerçekleşmesi gerekir:

• Çalışma Gücü Kaybı Oranı: Kurum Sağlık Kurulunca çalışma veya meslekte kazanma gücünün en az %60oranında kaybedildiğinin onaylanması,
• Sigortalılık Süresi: En az 10 yıldan beri sigortalı olunması,
• Prim Gün Sayısı: Toplamda en az 1800 gün yaşlılık, malullük ve ölüm sigortaları primi ödenmiş olması,
• Sonradan Ortaya Çıkma Şartı: Maluliyete sebep olan rahatsızlığın ilk kez sigortalı olarak çalışmaya başladıktan sonra ortaya çıkmış olması,
• İşten Ayrılma: Sigortalının maluliyeti sebebiyle çalıştığı işten ayrılması, iş yerini kapatması veya devretmesi.

İlk Sigortalılık Tarihi ➔ En Az 10 Yıl Sigortalılık Süresi ➔ En Az 1800 Prim Günü ➔ %60 Sağlık Raporu

Başka Birinin Bakımına Muhtaç Olma İstisnası: Sigortalı, Kurum Sağlık Kurulu raporuyla başka birinin sürekli bakımına muhtaç derecede ağır malul sayılırsa, 10 yıllık sigortalılık süresi şartı aranmaz. Bu kişiler için sadece 1800 prim günü şartı yeterlidir.

Prim Eksikliği: Prim günü eksik olan sigortalılar; askerlik, doğum veya yurtdışı borçlanması gibi hizmet borçlanması yollarıyla eksik prim günlerini tamamlayarak başvuru yapabilirler.

Maluliyet Durumunun Tespiti ve Başvuru Süreci

Malulen emeklilik süreci sigortalının bireysel başvurusu ile başlar ve sağlık kurulu raporu ile neticelenir:

• Yazılı Başvuru: Sigortalı, bağlı bulunduğu Sosyal Güvenlik İl/Merkez Müdürlüğüne yazılı müracaatta bulunur.
• Hastaneye Sevk: SGK, sigortalıyı yetkili tam teşekküllü bir devlet veya üniversite hastanesine sevk eder. (Kişinin kendi imkânlarıyla aldığı bireysel raporlar kabul edilmez.)
• Sağlık Kurulu Raporu ve Onay: Hastane tarafından düzenlenen sağlık kurulu raporu SGK Kurum Sağlık Kurulu tarafından incelenir. Nihai malullük kararı Kurum Sağlık Kurulu tarafından verilir.

Kurum Sağlık Kurulu Raporuna İtiraz

Kurum Sağlık Kurulu talebi reddeder veya malullük oranını %60'ın altında tespit ederse; sigortalı, karara karşı Sosyal Sigorta Yüksek Sağlık Kuruluna itiraz edebilir. İtirazın da reddedilmesi halinde iş mahkemelerinde malullük durumunun tespiti davası açılabilir.

Kanser Hastalarında Malulen Emeklilik

Kanser hastaları için mevzuatta kolaylaştırıcı özel bir düzenleme bulunmaktadır.

• 10 yıllık sigortalılık ve 1800 prim günü şartını sağlayan kanser hastalarına, hastalığın teşhisinden itibaren 1 yıl içinde başvurmaları halinde sağlık kurulu raporu detayı aranmaksızın 18 ay süresince malullük aylığı bağlanır.
• 18 aylık sürenin sonunda yapılan kontrol muayenesinde çalışma gücü kaybı %60 ve üzerinde devam ediyorsa malullük aylığı sürekli hale getirilir.

Malulen Emeklilik Başvurusu İçin Gerekli Belgeler

• Malullük aylığı tahsis talep dilekçesi,
• İşe giriş bildirgesi ve işe giriş sağlık raporu/beyanı,
• İşten ayrılış bildirgesi (4/a sigortalıları için),
• SGK hastane sevk onay belgesi,
• İlgili sağlık kurulunca düzenlenen sağlık kurulu raporu.

Malullük Aylığının Kesildiği Durumlar

Malullük aylığı alan kişilerin belirli durumlarında aylık ödemeleri durdurulur veya tamamen iptal edilir:

Statü / Durum

Aylığın Kesilme Sebebi

Çalışmaya Başlama (4/a, 4/b, 4/c)

Malullük aylığı alırken Türkiye'de veya yabancı bir ülkede sigortalı olarak çalışmaya başlanması halinde aylık kesilir.

Kontrol Muayenesi Sonucu

Kontrol muayenesinde çalışma gücü kaybının %60’ın altına düştüğünün tespit edilmesi.

Kontrol Muayenesine Gitmeme

SGK tarafından belirlenen kontrol muayenesi tarihinden en az 45 gün önce sevk alınmaz ve muayene yaptırılmazsa aylık durdurulur.

Uyarı: Kontrol muayenesinde malullük halinin geçmişte sona erdiği ancak aylık alınmaya devam edildiği saptanırsa, ödenen aylıklar yasal faiziyle birlikte SGK tarafından geri tahsil edilir.

Malullük Aylığının Hesaplanması

Malullük aylığı hesaplanırken sigortalının prim gün sayısına bakılır:

• 4/a (SSK) Çalışanları: Prim gün sayısı 7200 günden az ise aylık bağlama oranı 7200 gün üzerinden hesaplanır. Prim günü 7200 günden fazla ise mevcut prim gün sayısı esas alınır.
• 4/b (Bağ-Kur) ve 4/c (Memur) Çalışanları: Prim günü 9000 günden az ise hesaplama 9000 gün üzerinden; fazla ise gerçekleşen gün sayısı üzerinden yapılır.
• Bakıma Muhtaçlık: Başka birinin bakımına muhtaç derecede ağır malul olan kişilerin aylık bağlama oranı 10 puan artırılarak hesaplanır.

Sıkça Sorulan Sorular

Malulen emeklilik ile engelli emekliliği arasındaki fark nedir?

Malulen emeklilikte rahatsızlığın sigortalı olduktan sonra ortaya çıkması ve en az %60 çalışma gücü kaybı şartı aranır. Engelli emekliliğinde (yaşlılık sigortasından erken emeklilik) ise rahatsızlık sigortalı olmadan önce de var olabilir ve %40 ile %59 arasındaki engelli oranlarıyla da emekli olunabilir.

Malullük aylığı ne zaman ödenmeye başlar?

Aylık; maluliyet rapor tarihi yazılı başvuru tarihinden önce ise başvuru tarihini, rapor tarihi başvurudan sonra ise rapor tarihini takip eden ay başından itibaren ödenmeye başlar.

Malullük aylığı alırken normal emeklilik vakti gelirse ne olur?

Sigortalı yazılı başvuruda bulunarak normal yaşlılık aylığı hesabını talep edebilir. Hangi aylık tutarı daha yüksekse sigortalıya o aylık ödenir, diğeri ödenmez.

Sonuç

Malulen emeklilik; sevk süreçleri, sağlık kurulu rapor kriterleri, kontrol muayeneleri ve prim borçlanmaları bakımından katı usule tabi bir süreçtir. Hak kaybı yaşamamak ve usuli hatalar nedeniyle başvurunun reddedilmesini önlemek adına sürecin alanında uzman bir sosyal güvenlik ve iş hukuku avukatı rehberliğinde yürütülmesi tavsiye edilir.