Borçlu olmadığı halde hakkında başlatılan icra takibi nedeniyle cebri icra tehdidi altında cebinden para çıkan kişinin, bu haksız ödemeyi geri alabilmek için açtığı davaya istirdat davası (geri…
Borçlu olmadığı halde hakkında başlatılan icra takibi nedeniyle cebri icra tehdidi altında cebinden para çıkan kişinin, bu haksız ödemeyi geri alabilmek için açtığı davaya istirdat davası (geri isteme davası) denir. Yasal dayanağını 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu’nun (İİK) 72. maddesinden alan bu dava, icra takibinden sonra haksız yere ödenen paranın iadesini sağlar.
Aşağıda, borçlu olunmadığı halde icra baskısıyla ödenen paraların tahsili için kullanılabilecek taslak dilekçe örnekleri ve dava açılırken dikkat edilmesi gereken kritik hukuki esaslar yer almaktadır.
1. Standart İstirdat Davası Dilekçe Örneği (İİK m. 72)
(İcra takibine itiraz edilmemesi veya itirazın kaldırılması sonucu icra baskısı altında cebri icra ile ödenen paranın iadesi için genel mahkemelerde açılacak dava dilekçesidir.)
[Şehir Adı] NÖBETÇİ ASLİYE HUKUK MAHKEMESİNE
(Uyuşmazlık ticari iş ise Asliye Ticaret Mahkemesine, tüketici işlemi ise Tüketici Mahkemesine)
DAVACI: [Ad Soyad, T.C. Kimlik No, Adres]
VEKİLİ: [Av. Ad Soyad, Baro Sicil No, Adres, UETS Adresi] (Var ise)
DAVALI: [Ad Soyad / Unvan, T.C. / VK No, Adres]
DAVA DEĞERİ: [İcra Dosyasına Ödenen Toplam Tutar] TL
KONU: İİK m. 72 uyarınca, borçlu olunmadığı halde cebri icra tehdidi altında [İcra Dairesi ve Esas No] sayılı icra dosyasına ödenmek zorunda kalınan [Tutar] TL’nin ödeme tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte davalıdan istirdaten tahsili (geri alınması) talebidir.
AÇIKLAMALAR:
- Davalı tarafça müvekkil aleyhine [İcra Dairesi Adı] Müdürlüğü’nün [Esas No] sayılı dosyası ile [Takip Türü] icra takibi başlatılmış ve müvekkile ödeme/icra emri tebliğ edilmiştir.
- Müvekkil, takibe süresinde itiraz edememesi / itirazın kaldırılması sebebiyle kesinleşen icra takibindeki maaş haczi, banka blokeleri ve haciz tehdidi altında borçlu olmadığı [Tutar] TL tutarındaki borcu [Ödeme Tarihi] tarihinde icra veznesine / alacaklı taraf hesabına ödemek zorunda kalmıştır (Ek-1: İcra Tahsilat Makbuzu).
- Gerçekte müvekkilin davalıya böyle bir borcu bulunmamaktadır. Borç daha önceden [Ödeme Belgesi/Makbuz/EFT] ile ödenmiş olmasına / temel borç ilişkisi geçersiz olmasına rağmen, takibe itiraz edilememesi nedeniyle cebri icra baskısıyla mükerrer ödeme yapılmıştır.
- Borçlu olunmayan bir paranın icra tehdidi altında ödenmiş olması nedeniyle, İİK m. 72 hükmünde öngörülen 1 yıllık hak düşürücü süre içerisinde işbu istirdat davasını açma zorunluluğu doğmuştur.
HUKUKİ SEBEPLER: İİK m. 72, HMK ve ilgili mevzuat.
DELİLLER: [İcra Dairesi ve Esas No] Sayılı İcra Dosyası, İcra Tahsilat/Kapak Hesabı Makbuzları, Ödeme Dekontları, Banka Kayıtları, Yasal Deliller ve Bilirkişi İncelemesi.
NETİCE-İ TALEP: Yukarıda açıklanan ve mahkemenizce resen gözetilecek nedenlerle;
- Davamızın KABULÜ ile haksız ve borçsuz olarak cebri icra tehdidi altında ödenen [Tutar] TL’nin, icra veznesine ödendiği tarihten itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalıdan alınarak müvekkile verilmesine (istirdatına),
- Yargılama giderleri ile vekalet ücretinin davalı tarafa yükletilmesine karar verilmesini arz ve talep ederim. [Tarih]
Davacı Vekili
[Ad Soyad / İmza]
2. Menfi Tespit Davası Devam Ederken Ödeme Yapılması Halinde İstirdat Dilekçesi
(Dava açıldığında henüz ödeme yapılmadığı için "Menfi Tespit" olarak açılan, ancak yargılama sırasında takibin kesinleşip paranın ödenmesiyle "İstirdat Davasına" dönüşen durumlar için talep dilekçesidir.)
[Şehir Adı] [İlgili Mahkeme Adı, Örn: 2. ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ]'NE
DOSYA ESAS NO: [Yıl/Esas No]
DAVACI: [Ad Soyad, T.C. Kimlik No, Adres]
VEKİLİ: [Av. Ad Soyad, Adres] (Var ise)
DAVALI: [Ad Soyad / Unvan, Adres]
KONU: İİK m. 72/4 uyarınca, yargılama esnasında icra dosyasına ödeme yapılması nedeniyle davamızın İSTİRDAT (geri isteme) davasına dönüştürülmesi ve ödenen tutarın faiziyle tahsili talebidir.
AÇIKLAMALAR:
- Mahkemenizin yukarıda esas numarası yazılı dosyasında, davalı tarafından başlatılan icra takibine ilişkin borçlu olunmadığının tespiti amacıyla Menfi Tespit Davası açılmıştır.
- Yargılama devam ederken tedbir kararı verilemediğinden / teminat yatırılamadığından icra takibi durmamış ve [İcra Dairesi Esas No] sayılı icra dosyasından müvekkilin [Maaşına/Bankasına] uygulanan hacizler neticesinde takip konusu borcun tamamı olan [Tutar] TL [Tarih] tarihinde cebri icra yoluyla tahsil edilmiştir.
- İcra ve İflas Kanunu’nun 72/4. maddesi açık hükmü gereğince: "Dava esnasında borç ödenirse, davaya istirdat davası olarak devam olunur." Bu nedenle menfi tespit olarak açılan davamızın ıslaha gerek kalmaksızın kendiliğinden istirdat davasına dönüştürülmesi gerekmektedir.
- Haksız olarak tahsil edilen bedelin ödeme tarihinden itibaren faiziyle birlikte tarafımıza iadesi zorunlu hale gelmiştir.
NETİCE-İ TALEP: Açıklanan nedenlerle; İİK m. 72/4 gereğince davamızın İSTİRDAT DAVASINA DÖNÜŞTÜRÜLMESİNE, borçsuz olduğumuz halde haksız tahsil edilen [Tutar] TL’nin ödeme tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle davalıdan tahsiline ve davalının %20'den az olmamak üzere kötüniyet tazminatına mahkum edilmesine karar verilmesini arz ve talep ederim. [Tarih]
Davacı Vekili
[Ad Soyad / İmza]
İstirdat Davasında Hak Düşürücü Süre ve Usul Kuralları
İstirdat davası açarken telafisi imkansız hak kayıpları yaşamamak adına şu kurallara dikkat edilmelidir:
1. Hak Düşürücü Süre (1 Yıl)
İstirdat davası, icra takibine konu paranın icra veznesine tamamen ödendiği tarihten itibaren 1 YIL içinde açılmalıdır (İİK m. 72/7). Bu süre hak düşürücü nitelikte olup mahkemece resen (kendiliğinden) dikkate alınır. 1 yıllık süre geçtikten sonra İİK m. 72'ye dayalı istirdat davası açılamaz (ancak şartları varsa TBK m. 77 uyarınca genel hükümlere göre sebepsiz zenginleşme davası gündeme gelebilir).
2. Görevli ve Yetkili Mahkeme
- Görevli Mahkeme: Uyuşmazlığın temelini oluşturan hukuki ilişkinin niteliğine göre belirlenir.
- Genel borç ilişkilerinde: Asliye Hukuk Mahkemesi
- Ticari işlerde: Asliye Ticaret Mahkemesi
- Tüketici işlemlerinde: Tüketici Mahkemesi
- Yetkili Mahkeme: Davalının yerleşim yeri mahkemesi veya icra takibinin yürütüldüğü icra dairesinin bağlı olduğu yer mahkemesidir.
3. Cebri İcra Baskısı Şartı
İstirdat davasının açılabilmesi için ödemenin bir icra takibi çerçevesinde ve cebri icra tehdidi altında yapılmış olması şarttır. İcra takibi başlatılmadan önce rızaen yapılan ödemeler için istirdat davası değil, sebepsiz zenginleşme davası açılabilir.
4. Dava Öncesi Arabuluculuk Zorunluluğu
Davanın konusu ticari bir alacak veya tüketici uyuşmazlığından kaynaklanıyorsa, dava açılmadan önce zorunlu arabuluculuk sürecinin tamamlanmış olması dava şartıdır.
Menfi Tespit ve İstirdat Davası Karşılaştırması
Kriter
Menfi Tespit Davası
İstirdat (Geri İsteme) Davası
Ödeme Durumu
Borç henüz ödenmemiştir.
Borç cebri icra ile ödenmiştir.
Davanın Amacı
Borçsuzluğun tespiti ve takibin iptali.
Ödenen paranın faiziyle geri alınması.
Dava Açma Süresi
Takipten önce veya takip sırasında her zaman.
Paranın tamamen ödenmesinden itibaren 1 Yıl.
Dava Mercii
Genel Mahkemeler (Asliye Hukuk/Ticaret)
Genel Mahkemeler (Asliye Hukuk/Ticaret)
Usul İşlemlerinde Uzman Desteği
İstirdat davaları; 1 yıllık katı hak düşürücü sürenin hesabı, icra dosyası kapak hesabının doğrulanması, arabuluculuk dava şartı ve yetkili mahkemenin doğru tespiti açısından sıkı şekil şartlarına tabidir. Usul hataları nedeniyle davanın reddedilmemesi adına sürecin bir icra avukatı vasıtasıyla yürütülmesi tavsiye edilir.
Yazar: Demirci Hukuk Ekibi
Tüm Yayınlar