Israrlı Takip Suçu ve Cezası (TCK m. 123/A)

Toplumsal yaşamda kişilerin huzurunu, beden ve ruh sağlığını, kişisel özgürlüklerini hedef alan rahatsız edici davranışlar, Türk Ceza Kanunu’nda hürriyete karşı suçlar başlığı altında müstakil bir…

Toplumsal yaşamda kişilerin huzurunu, beden ve ruh sağlığını, kişisel özgürlüklerini hedef alan rahatsız edici davranışlar, Türk Ceza Kanunu’nda hürriyete karşı suçlar başlığı altında müstakil bir suç tipi olarak düzenlenmiştir. 27 Mayıs 2022 tarihinde yürürlüğe giren düzenlemeyle TCK’ya eklenen m. 123/A hükmü uyarınca ısrarlı takip suçu, mağdur üzerinde ciddi bir huzursuzluk veya güvenlik kaygısı oluşturan fiilleri yaptırıma bağlar.

Israrlı Takip Suçu Nedir?

Israrlı takip suçu, bir kimsenin ısrarlı bir şekilde fiziken takip edilmesi veya iletişim araçları, bilişim sistemleri ya da üçüncü kişiler aracılığıyla kendisiyle temas kurulmaya çalışılması suretiyle; kişide ciddi bir huzursuzluk oluşmasına veya kendisinin ya da yakınlarının güvenliğinden endişe duymasına sebebiyet verilmesidir.

Türk Ceza Kanunu’nun 123/A maddesindeki yasal düzenleme şu şekildedir:

"Israrlı bir şekilde; fiziken takip etmek ya da haberleşme ve iletişim araçlarını, bilişim sistemlerini veya üçüncü kişileri kullanarak temas kurmaya çalışmak suretiyle bir kimse üzerinde ciddi bir huzursuzluk oluşmasına ya da kendisinin veya yakınlarından birinin güvenliğinden endişe duymasına neden olan faile altı aydan iki yıla kadar hapis cezası verilir." (TCK m. 123/A)

Israrlı Takip Suçu Nasıl Oluşur ve Unsurları Nelerdir?

Suçun maddi ve manevi unsurlarının gerçekleşebilmesi için kanunda aranan temel koşulların bir arada bulunması gerekir:

ISRARLI TAKİP SUÇUNUN UNSURLARI

Seçimlik Hareket Israr Unsuru Netice Şartı Mağdurun Rızasının

(Fiziki Takip veya (Eylemin Süreklilik (Ciddi Huzursuzluk veya Bulunmaması

Temas Kurma) Göstermesi) Güvenlik Endişesi)

1. Seçimlik Hareketler

Suçun oluşması için TCK m. 123/A’da belirtilen iki seçimlik hareketten en az birinin gerçekleşmesi gerekir:

• Fiziki Takip: Mağdurun peşine düşülmesi, gittiği yerlerde sürekli karşısına çıkılması, konutunun veya iş yerinin önünde beklenmesi gibi fiziki varlığın hissettirildiği eylemlerdir.
• Temas Kurmaya Çalışma: Telefon aramaları, SMS, WhatsApp, Instagram, X (Twitter) gibi uygulamalardan sürekli mesaj veya arkadaşlık isteği gönderilmesi, telesekretere not bırakılması ya da üçüncü şahıslar aracılığıyla ileti gönderilmesi bu kapsamdadır.

2. Israr Unsuru

Eylemin tekil veya anlık olmaması, bir süreç içerisinde süreklilik ve kararlılık (ısrar) arz etmesi gerekir.

Yargıtay Yaklaşımı: Failin mağdura telefon etmesi, evinin önüne gelmesi ve peşine düşmesi gibi birden fazla hareketin bütünlük arz etmesi ısrar unsurunun varlığını gösterir (Yargıtay 4. CD, E. 2021/27098, K. 2021/29961).

3. Netice Şartı (Huzursuzluk ve Endişe)

Failin eylemleri sonucunda mağdurda objektif ve ciddi bir huzursuzluk meydana gelmeli veya mağdur kendisinin/yakınlarının güvenliğinden endişe duymalıdır. Eylemler mağdur üzerinde herhangi bir etki veya huzursuzluk yaratmamışsa suç tamamlanmış sayılmaz.

Diğer Benzer Suçlarla Karşılaştırılması

Israrlı takip suçu, uygulamada sıklıkla diğer kişisel özgürlük suçlarıyla karıştırılmaktadır:

Suç Tipi

Temel Unsur / Farklılık

Israrlı Takip (TCK 123/A)

Israrlı fiziki takip veya temas kurma çabasıyla ciddi huzursuzluk/endişe yaratılması.

Kişilerin Huzur ve Sükununu Bozma (TCK 123)

Israrlı takip boyutuna ulaşmayan, sırf huzur bozmak amacıyla yapılan tekrarlı aramalar/gürültüler. (Israrlı takip, TCK 123'ün özel şeklidir.)

Cinsel Taciz (TCK 105)

Eylemin ısrarlı takibin ötesinde cinsel amaç ve içerik taşıması (örneğin cinsel içerikli mesajlar göndermek).

Özel Hayatın Gizliliğini İhlal (TCK 134)

Mağdurun GPS, drone, gizli kamera gibi dijital ve teknik araçlarla gizlice izlenmesi. (Teknik takip TCK 123/A kapsamına girmez.)

Israrlı Takip Suçunun Cezası (TCK 123/A/1)

Israrlı takip suçunun temel halini işleyen fail hakkında 6 aydan 2 yıla kadar hapis cezasına hükmolunur.

Hakim; suçun işleniş biçimini, ısrarın derecesini, kullanılan araçları ve oluşan mağduriyetin boyutunu göz önünde bulundurarak cezanın alt ve üst sınırları arasında bir miktar belirler.

Cezayı Artıran Nitelikli Haller (TCK 123/A/2)

Suçun aşağıda sayılan ağırlaştırıcı koşullarda işlenmesi halinde faile verilecek ceza 1 yıldan 3 yıla kadar hapis cezasıdır:

• Çocuğa ya da Ayrılık Kararı Verilen veya Boşandığı Eşe Karşı İşlenmesi: 18 yaşından küçüklere veya mahkemece boşanma/ayrılık kararı verilmiş eşe karşı işlenmesi.
• Mağdurun Yaşam Düzenini Değiştirmek Zorunda Kalması: Failin eylemleri nedeniyle mağdurun okulunu, iş yerini, konutunu değiştirmesine veya okulunu/işini bırakmasına yol açılması.
• Koruma / Uzlaşma Kararına Rağmen İşlenmesi: Hakkında uzaklaştırma veya konuta/okula/iş yerine yaklaşmama gibi tedbir kararı verilen fail tarafından eylemin sürdürülmesi.

Soruşturma Usulü, Şikayet ve Zamanaşımı

SORUŞTURMA SÜRECİ

Şikayet Süreci Delillerin İfade / Sorgu Koruma Tedbirleri Soruşturma Kararı

(6 Ay Süre Şartı) Topplanması (Avukatlı) (Adli Kontrol) (İddianame/KYOK)

• Şikayet Şartı: Israrlı takip suçu şikayete tabidir. Mağdur veya suçtan zarar gören kişi, fiili ve faili öğrendiği tarihten itibaren 6 ay içinde şikayette bulunmalıdır. Şikayetten vazgeçilirse dosya düşer.
• Uzlaşma: TCK m. 123/A, kanuni düzenleme gereği uzlaşma kapsamında değildir.
• Zamanaşımı: Suç için öngörülen dava zamanaşımı süresi 8 yıl, ceza zamanaşımı süresi ise 10 yıldır. Dava zamanaşımı, ısrarlı takip eyleminin kesintiye uğradığı (son bulduğu) tarihten itibaren işlemeye başlar.

Israrlı Takip Suçunda Koruma Tedbirleri (Gözaltı, Adli Kontrol, Tutukluluk)

Adli Kontrol

Israrlı takip suçlarında mağdurun korunması amacıyla sıklıkla adli kontrol tedbirlerine başvurulur. Şüpheli hakkında yurt dışına çıkış yasağı, belirli yerlere (mağdurun konutuna/işine) yaklaşmama veya konutu terk etmeme tedbirleri uygulanabilir. Adli kontrol süresi en fazla 2 yıldır (zorunlu hallerde +1 yıl uzatılabilir).

Tutukluluk

• Temel Halinde: Suçun temel şeklinde (üst sınırı 2 yıl olduğundan) ölçülülük ilkesi gereği tutuklama tedbirine kural olarak başvurulmaz veya istisnai hallerde uygulanır.
• Nitelikli Hallerinde: Tutuklama sebepleri (kaçma şüphesi, delilleri karartma riskinin varlığı) bulunuyorsa nitelikli hallerde tutuklama kararı verilebilir. Tutukluluk süresi en fazla 1 yıldır (6 ay uzatılabilir).

Muhtemel Yargılama Sonuçları ve Yaptırımlar

Yargılama sonunda mahkeme koşullara göre aşağıdaki kararları verebilir:

• Beraat: Israr unsurunun bulunmadığı, mağdurdaki rızanın varlığı veya fiilin sanık tarafından işlenmediğinin tespiti halinde verilir.
• Adli Para Cezasına Çevirme: Suçun temel halinde 1 yıl veya altında bir hapis cezasına hükmedilirse, ceza adli para cezasına çevrilebilir.
• Hükmün Açıklanmasının Geri Bırakılması (HAGB): Sanığın sabıkasız olması, 2 yıl veya altında ceza alması ve bir daha suç işlemeyeceğine dair kanaat oluşması halinde 5 yıl denetim süreli HAGB verilebilir.
• Cezanın Ertelenmesi: 2 yıl veya daha az süreli hapis cezalarında, cezanın cezaevi dışında infazını sağlayan erteleme kararı verilebilir.
• Basit Yargılama Usulü: Suçun temel şeklinde mahkeme duruşma açmaksızın dosya üzerinden basit yargılama usulünü uygulayabilir. (Nitelikli hallerde duruşmalı genel yargılama zorunludur.)

Israrlı Takip Suçunda Etkin Pişmanlık, Teşebbüs ve İştirak

• Etkin Pişmanlık: Israrlı takip suçu Türk Ceza Kanunu'nda etkin pişmanlık uygulanabilecek suçlar arasında sayılmamıştır. Bu nedenle ceza indirimi sağlayan etkin pişmanlık hükümleri uygulanmaz.
• Teşebbüs: Fail ısrarlı takip hareketlerine başlamış ancak elinde olmayan nedenlerle eylemini tamamlayamamışsa ya da fiil mağdur üzerinde henüz huzursuzluk/endişe yaratacak aşamaya gelmeden kesilmişse teşebbüs hükümleri gündeme gelebilir.
• İştirak: Suça azmettiren veya yardım eden (örneğin mağdurun adres veya telefon bilgilerini faile temin eden) kişiler iştirak hükümleri çerçevesinde sorumlu olur.

Israrlı Takip Suçunda Savunma Stratejileri

Bir ısrarlı takip iddiasıyla karşılaşılması halinde, ceza yargılamasında dikkate alınması gereken başlıca hukuki savunma argümanları şunlardır:

• Eylemlerin süreklilik arz etmediği, tekil veya aralıklı iletişim çabalarından ibaret olduğu (ısrar unsurunun yokluğu),
• Mesaj veya aramaların mağdurda ciddi bir huzursuzluk veya korku uyandırmadığı,
• İletişimin mağdurun açık veya zımni rızasına dayanarak sürdürüldüğü,
• Karşılıklı borç-alacak, ticari ilişki veya ortak çocukların durumu gibi meşru bir hukuki nedene dayalı olarak temas kurulduğu,
• Aleyhe sunulan ekran görüntüleri, mesaj kayıtları veya delillerin hukuka aykırı yollarla elde edildiği iddiası,
• Şüpheden sanık yararlanır ilkesi gereği delil yetersizliği vurgusu.

Kanun Yolları (İstinaf ve Temyiz)

• İstinaf: İlk derece mahkemesinin kararına karşı tefhim veya tebliğden itibaren 7 gün içinde Bölge Adliye Mahkemesi nezdinde istinaf yoluna başvurulabilir.
• Temyiz: Israrlı takip suçu için verilecek hapis cezalarının üst sınırı (nitelikli haller dahil) 5 yılın altında kaldığı için Bölge Adliye Mahkemesi'nin (İstinaf) vereceği kararlar kesindir; Yargıtay nezdinde temyiz yolu kapalıdır.

Sıkça Sorulan Sorular (SSS)

Israrlı takip suçunda şikayet süresi ne kadardır?

Şikayet süresi, mağdurun fiili ve takip eden failin kimliğini öğrendiği tarihten itibaren 6 aydır. Bu süre geçtikten sonra yapılan başvurularda soruşturma açılamaz.

Sosyal medyadan sürekli mesaj atmak ısrarlı takip suçunu oluşturur mu?

Evet. Karşılık verilmemesine rağmen WhatsApp, Instagram, X gibi platformlardan ısrarla mesaj atmak, aramak veya sahte hesaplar açarak temas kurmaya çalışmak, mağdurda huzursuzluk yaratıyorsa ısrarlı takip suçunu oluşturur.

Çiçek göndermek veya hediye yollamak ısrarlı takip sayılır mı?

Mağdurun istemediğini beyan etmesine rağmen ısrarla hediye veya çiçek gönderilmesi durumu, somut olayın özelliklerine göre TCK 123/A (Israrlı Takip) veya TCK 123 (Kişilerin Huzur ve Sükununu Bozma) kapsamında değerlendirilebilir.

Sonuç ve Hukuki Destek

Israrlı takip suçu, kişisel özgürlükleri doğrudan kısıtlayan ve hapis cezası yaptırımı içeren ciddi bir suç tipidir. Sürecin soruşturma aşamasından itibaren doğru sevk ve idare edilmesi, şikayet sürelerinin takibi ve delillerin hukuki nitelendirmesinin yapılması hayati önem taşır. Hak kayıplarının önüne geçebilmek adına alanında uzman bir ceza hukuku avukatı ile çalışılması tavsiye edilir.