Gözetimi altındaki bir hayvanı başkalarının hayatı, sağlığı veya mal varlığı bakımından tehlike oluşturacak şekilde serbest bırakmak veya kontrolünü sağlamada ihmal göstermek, Türk Ceza Kanunu’nun…
Gözetimi altındaki bir hayvanı başkalarının hayatı, sağlığı veya mal varlığı bakımından tehlike oluşturacak şekilde serbest bırakmak veya kontrolünü sağlamada ihmal göstermek, Türk Ceza Kanunu’nun "Genel Tehlike Yaratıcı Suçlar" bölümünde TCK m. 177 kapsamında suç olarak düzenlenmiştir.
Bu suç bir somut zarar suçu değil, tehlike suçudur. Yani ceza uygulanması için hayvanın mutlaka birini ısırması, yaralaması veya bir kazaya sebebiyet vermesi gerekmez; somut bir tehlike durumunun yaratılmış olması suçun oluşumu için yeterlidir. Bu rehberde; suçun unsurlarını, öngörülen cezayı, ön ödeme imkânını ve yargılama usullerini detaylarıyla inceleyeceğiz.
Hayvanın Tehlike Yaratabilecek Şekilde Serbest Bırakılması Suçu Nedir? (TCK 177)
TCK m. 177 uyarınca; "Gözetimi altında bulunan hayvanı başkalarının hayatı veya sağlığı bakımından tehlikeli olabilecek şekilde serbest bırakan veya bunların kontrol altına alınmasında ihmal gösteren kişi, altı aya kadar hapis veya adlî para cezası ile cezalandırılır."
Bu suç iki farklı eylem biçimiyle işlenebilir:
- İcra Hareketle (Serbest Bırakma): Sorumluluğundaki hayvanı bilerek ve isteyerek kontrolsüz şekilde sokağa, kamusal alana veya başkalarının yaşam alanına salmak (örneğin; saldırgan bir köpeği parkta tasmasız ve ağızlıksız gezdirmek).
- İhmali Hareketle (Kontrol Altına Almada İhmal Gösterme): Hayvanın kaçmasını veya başkalarına yaklaşmasını önleyecek tedbirleri almamak (örneğin; bahçe kapısını açık unutarak köpeğin dışarı kaçmasına sebebiyet vermek).
Zarar Doğması Halinde Ne Olur? (Suçların Birleşmesi)
Hayvanın serbest bırakılması tek başına TCK 177 kapsamındaki tehlike suçunu oluşturur. Ancak hayvan serbest kaldıktan sonra bir kişiye saldırıp yaralanmasına veya ölümüne neden olursa, artık sadece tehlike suçu değil, neticesi sebebiyle ağırlaşan suçlar gündeme gelir:
- Taksirle Yaralama (TCK m. 89): Serbest bırakılan veya kaçan hayvan birini ısırır ya da trafikte bir araca çarparak sürücünün yaralanmasına yol açarsa fail TCK 177'den değil, daha ağır cezayı gerektiren Taksirle Yaralama suçundan cezalandırılır.
- Taksirle Öldürme (TCK m. 85): Hayvanın saldırısı sonucu ölüm gerçekleşirse fail Taksirle Öldürme suçundan yargılanır.
Suçun Cezası ve Ödeme İmkânları (2026)
TCK m. 177 uyarınca bu suçun cezası 6 aya kadar hapis veya adlî para cezasıdır. Kanun maddesinde hapis ve adli para cezası seçimlik olarak sunulduğundan hâkim, somut olayın niteliğine göre ikisinden birini tercih eder.
Seçimlik Adli Para Cezası Hesaplaması
Hâkim adli para cezasını seçtiği takdirde, sanığın ekonomik durumuna göre günlüğünü 20 TL ile 100 TL arasında bir miktarla çarparak nihai cezayı belirler.
Ön Ödeme Mekanizması (Çok Önemli)
Bu suç, TCK'da yer alan ön ödeme kapsamındaki suçlardandır. Soruşturma aşamasında Cumhuriyet Savcısı şüpheliye ön ödeme ihtarında bulunur. Şüpheli, kanunda belirlenen adli para cezası tutarını ve soruşturma giderlerini verilen süre içinde öderse hakkında kamu davası açılmaz (KYOK verilir) ve siciline adli sicil kaydı işlemez.
Suçun Özel Görünüş Biçimleri: Teşebbüs ve İştirak
- Teşebbüs: Suç sırf hareket ve tehlike suçu niteliğinde olduğundan, hayvanın kontrolsüz kalmasıyla suç tamamlanır. Bu nedenle bu suça teşebbüs kural olarak mümkün değildir.
- İştirak: Hayvanın bakımından veya gözetiminden sorumlu birden fazla kişinin ortak kararla hayvanı serbest bırakması halinde müşterek faillik gündeme gelir. Başkasını hayvanını serbest bırakmaya ikna eden kişi ise azmettiren sıfatıyla sorumlu olur.
- Etkin Pişmanlık: Bu suç tipinde etkin pişmanlık hükümleri uygulanmaz.
Soruşturma Aşaması ve Koruma Tedbirleri
Suç şikâyete tabi değildir. Şikâyet olmasa dahi savcılık adli makamlara ulaşan ihbar veya kolluk tespiti üzerine resen (kendiliğinden) soruşturma başlatır.
Koruma Tedbirleri
- Gözaltı: Zorunlu hallerde en fazla 24 saat uygulanabilir.
- Tutuklama Yasağı (CMK m. 100/4): CMK m. 100/4 uyarınca; üst sınırı 2 yıldan fazla olmayan suçlarda tutuklama kararı verilemez. Bu suçun ceza üst sınırı 6 ay hapis olduğu için tutuklama kararı verilmesi kanunen imkânsızdır.
- Adli Kontrol: Şartları varsa adli kontrol tedbirleri verilebilir.
- Uzlaşma: Bu suç kamu güvenliğine karşı işlendiğinden uzlaşma kapsamında değildir.
Yargılama Usulü ve Mahkemenin Verebileceği Kararlar
Bu suçta görevli mahkeme Asliye Ceza Mahkemesidir.
Basit Yargılama Usulü
Ceza üst sınırı 2 yılın altında olduğu için mahkeme duruşma açmaksızın dosya üzerinden basit yargılama usulü uygulayabilir. Bu usulün seçilmesi ve mahkûmiyet kararı verilmesi halinde verilecek cezadan 1/4 oranında indirim yapılır.
Mahkemenin Verebileceği Kararlar
- Beraat: Hayvanın başkaları için somut bir tehlike oluşturmadığının tespit edilmesi veya kast/ihmal bulunmaması halinde verilir.
- Mahkûmiyet: Seçimlik hapis veya adli para cezasına hükmedilir.
- Hükmün Açıklanmasının Geri Bırakılması (HAGB): Sanığın sabıkasız olması halinde 5 yıllık denetim süresiyle verilebilir.
- Cezanın Ertelenmesi: Verilen ceza ertelenebilir.
- Düşme: Ön ödemenin yargılama aşamasında kabul edilip ödenmesi veya dava zamanaşımının dolması halinde karar verilir.
Zamanaşımı ve Kanun Yolları
- Dava Zamanaşımı: Suçun işlendiği tarihten itibaren 8 yıldır.
- Ceza Zamanaşımı: Kesinleşen mahkûmiyet kararından itibaren 10 yıldır.
- İstinaf: Yerel mahkeme kararlarına karşı tebliğ veya tefhimden itibaren 7 gün içinde Bölge Adliye Mahkemesine (İstinaf) başvurulabilir.
- Temyiz Yasağı: Ceza miktarı itibarıyla Yargıtay temyiz yolu bu suç bakımından kapalıdır.
Sonuç
Hayvanın tehlike yaratabilecek şekilde serbest bırakılması suçu; ön ödeme prosedürünün işletilmesi, yaralama/ölüm gibi neticelerin doğması durumunda suç vasfının değişmesi ve basit yargılama usulleri nedeniyle teknik tahlil gerektirir. Soruşturma aşamasında ön ödeme imkânının kaçırılmaması ve hak kaybı yaşanmaması adına sürecin alanında uzman bir ceza avukatı vasıtasıyla yürütülmesi tavsiye edilir.
Yazar: Demirci Hukuk Ekibi
Tüm Yayınlar