Genel Güvenliğin Kasten Tehlikeye Sokulması Suçu ve Cezası (TCK m. 170)

Toplum huzurunu, kamu düzenini ve bireylerin can ile mal güvenliğini tehdit eden somut tehlike eylemleri, ceza hukukunda "Topluma Karşı Suçlar" başlığı altında yaptırıma bağlanmıştır. 5237 sayılı…

Toplum huzurunu, kamu düzenini ve bireylerin can ile mal güvenliğini tehdit eden somut tehlike eylemleri, ceza hukukunda "Topluma Karşı Suçlar" başlığı altında yaptırıma bağlanmıştır. 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu’nun (TCK) 170. maddesinde düzenlenen genel güvenliğin kasten tehlikeye sokulması suçu, soyut bir tehlike suçu niteliği taşımakta olup kamu barışını ve kişilerin korku, kaygı, panik hissetmeden yaşamalarını güvence altına almayı amaçlar.

Bu rehberde; TCK m. 170 kapsamındaki suçun oluşum şartlarını, kurusıkı silah ve havai fişek gibi araçların hukuki durumunu, verilecek cezaları, Seri Muhakeme ile Basit Yargılama Usulü uygulamalarını ve mahkeme süreçlerini bulabilirsiniz.

Genel Güvenliğin Kasten Tehlikeye Sokulması Suçu Nedir?

Genel güvenliğin kasten tehlikeye sokulması suçu; kişilerin hayatı, sağlığı veya malvarlığı bakımından tehlikeli olabilecek biçimde ya da kişilerde korku, kaygı veya panik yaratacak tarzda yangın çıkarılması, bina çökmesine veya doğal afetlere neden olunması ya da silahla ateş edilip patlayıcı madde kullanılmasıdır.

Kanuni Düzenleme (TCK m. 170)

TCK Madde 170:

• Kişilerin hayatı, sağlığı veya malvarlığı bakımından tehlikeli olacak biçimde ya da kişilerde korku, kaygı veya panik yaratabilecek tarzda;
• a) Yangın çıkaran,
• b) Bina çökmesine, toprak kaymasına, çığ düşmesine, sel veya taşkına neden olan,
• c) Silahla ateş eden veya patlayıcı madde kullanan,
• kişi, altı aydan üç yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır.
• Yangın, bina çökmesi, toprak kayması, çığ düşmesi, sel veya taşkın tehlikesine neden olan kişi, üç aydan bir yıla kadar hapis veya adlî para cezası ile cezalandırılır.

Suçun Oluşum Şekilleri ve Yargıtay İçtihatları

TCK m. 170/1 uyarınca suç, kanunda gösterilen seçimlik hareketlerden en az birinin gerçekleştirilmesiyle oluşur:

1. Yangın Çıkarma (m. 170/1-a)

Eylemin bu kapsama girmesi için yakılan ateşin denetimden çıkarak başkalarının hayatı veya malvarlığı için somut bir tehlike doğuracak boyuta ulaşması gerekir.

• Yargıtay Yaklaşımı: Kendi iş yerini benzinle ateşe veren veya öfkeyle evindeki sobayı devirip yangın çıkaran fail, mülkiyet kendisine ait olsa dahi genel güvenliği tehlikeye düşürdüğü için TCK m. 170/1 uyarınca cezalandırılır.

2. Bina Çökmesine, Toprak Kaymasına, Çığ veya Sele Neden Olma (m. 170/1-b)

Bir yapının kısmen/tamamen çökmesine veya doğal afetlerin insan müdahalesiyle tetiklenmesine neden olunması halidir.

3. Silahla Ateş Etme veya Patlayıcı Madde Kullanma (m. 170/1-c)

Meskûn mahallede, düğün, nişan, asker uğurlaması veya spor müsabakaları gibi kalabalık alanlarda ateşli silahla havaya veya çevreye ateş edilmesi ya da patlayıcı madde infilak ettirilmesidir.

ÖZEL ARAÇLARIN TCK m. 170 BAKIMINDAN DURUMU

ARAÇ TÜRÜ HUKUKİ NİTELİK / YARGITAY UYGULAMASI

Kuru Sıkı Tabanca TCK m. 170 Oluşmaz. (Silah vasfı yoktur; Kabahatler Kanunu uyarınca

idari para cezası uygulanır).

Av Tüfeği / Tabanca TCK m. 170/1-c Kapsamında Suç Oluşur (Atış artığı ve kovan incelemesi

yapılır).

Havai Fişek / Torpil TCK m. 170 Oluşmaz (İnfilak edici niteliği yoksa idari para cezası

kesilir).

Cezayı Azaltan Nitelikli Haller ve Taksirli Şekli

1. Tehlikeye Neden Olma (TCK m. 170/2)

Yangın çıkmamış, bina çökmemiş ancak kişi elindeki eylemlerle buna yönelik somut ve yakın bir tehlikeye sebep olmuşsa faile 3 aydan 1 yıla kadar hapis veya adli para cezası verilir (Örn: Evdeki gaz vanasını açıp çakmak çakan ancak patlama gerçekleşmeden müdahale edilen durumlar).

2. Genel Güvenliğin Taksirle Tehlikeye Sokulması (TCK m. 171)

Dikkat ve özen yükümlülüğüne aykırı davranarak taksirle yangına, çöküntüye veya su baskınına neden olunması halinde, eylemin başkalarının can veya mal güvenliğini tehdit etmesi şartıyla 3 aydan 1 yıla kadar hapis cezası öngörülmüştür. (Sadece kendi kişisel eşyası yanan ve binaya sıçramayan taksirli yangınlarda suç oluşmaz, beraat kararı verilir).

Suçun Özel Biçimleri ve Fikri İçtima

• Teşebbüs: Failin silahı çekip ateşleyeceği sırada engellenmesi veya tüfeğin tutukluk yapması durumunda suça teşebbüs hükümleri uygulanır ve cezada 1/4'ten 3/4'e kadar indirim yapılır.
• Zincirleme Suç (İçtima): Aynı zaman diliminde peş peşe farklı yerlerde havaya ateş eden faile tek ceza verilir; ancak ceza TCK m. 43 uyarınca artırılır.
• Fikri İçtima (Kasıtlı Mala Zarar Verme ile İlişkisi): Başkasının binasını yakarak mala zarar veren kişi, hem mala zarar verme hem de genel güvenliği tehlikeye sokma suçunu işler. Ancak TCK m. 44 (fikri içtima) uyarınca faile bu suçlardan en ağırı olan "yakarak mala zarar verme" suçundan ceza verilir.

Soruşturma Usulü, Seri Muhakeme ve Basit Yargılama

Genel güvenliğin kasten tehlikeye sokulması suçu şikâyete bağlı değildir. Şikâyetten vazgeçilse dahi savcılık tarafından resen soruşturulur.

• Dava Zamanaşımı: 8 yıl
• Ceza Zamanaşımı: 10 yıl

ÖZEL YARGILAMA USULLERİ AKIŞI

1. SERİ MUHAKEME USULÜ (TCK m. 170/1)

> Savcı müdafi huzurunda teklif eder. Kabul halinde cezada %50 indirim yapılır.

2. BASİT YARGILAMA USULÜ (TCK m. 170/2 ve TCK m. 171)

> Duruşmasız dosya üzerinden yürütülür. Kabul halinde cezada 1/4 indirim yapılır

Tutuklama Yasağı İstisnası

TCK m. 170/1 uyarınca verilen temel cezanın üst sınırı 3 yıl olduğundan şüpheli hakkında tutuklama kararı verilebilir(üst sınırı en fazla 1 yıldır). Ancak TCK m. 170/2 ve TCK m. 171 kapsamındaki alt suçlarda hapis cezasının üst sınırı 1 yıl olduğundan CMK m. 100/4 uyarınca tutuklama yasağı mevcuttur.

Mahkemenin Verebileceği Kararlar ve Alternatif Yaptırımlar

Yaptırım / Karar Türü

Uygulanabilirlik Şartı

Beraat

Atış artığı (swap) bulunamaması, silahın kurusıkı çıkması veya can/mal güvenliğinin tehlikeye düşmediğinin tespiti.

Ceza Verilmesine Yer Olmadığı (CYOK)

Zorunluluk hali (örneğin saldırgan hayvandan korunmak için havaya ateş edilmesi) veya akıl hastalığı.

Adli Para Cezasına Çevirme

Hükmedilen hapis cezasının 1 yıl veya altında kalması ve sanığın kişiliği dikkate alınarak mümkündür.

HAGB (Hükmün Açıklanmasının Geri Bırakılması)

Cezanın 2 yıl veya altında kalması, sanığın sabıkasız olması durumunda 5 yıl denetim süresiyle uygulanabilir.

Cezanın Ertelenmesi

Verilen hapis cezasının 2 yıl veya altında kalması halinde uygulanabilir.

Sıkça Sorulan Sorular

Kendi arazisinde veya boş tarlada havaya ateş etmek suç mudur?

Meskûn mahal sayılamayacak, etrafta yerleşim yeri ve insan bulunmayan tamamen ıssız bir alanda ateş edilmesi durumunda kişilerin can ve mal güvenliği tehlikeye düşmediğinden TCK m. 170 suçu oluşmayabilir. Ancak meskûn mahal yakınlarında veya yerleşim yerlerinde ateş etmek suç oluşturur.

Kurusıkı tabanca ile ateş etmenin cezası nedir?

Kurusıkı tabanca TCK anlamında "silah" sayılmadığından genel güvenliği kasten tehlikeye sokma suçu oluşmaz. Ancak 5326 sayılı Kabahatler Kanunu veya 5729 sayılı Kanun uyarınca kolluk tarafından idari para cezası kesilir ve silaha el konulur.

Görevli Mahkeme ve Kanun Yolu

Genel güvenliğin kasten tehlikeye sokulması suçunda yargılama yapmaya görevli mahkeme Asliye Ceza Mahkemesidir. Kararlara karşı 7 gün içinde İstinaf (Bölge Adliye Mahkemesi) yolu açıktır. Verilen cezalar 5 yılın altında kalacağı için İstinaf kararları kesinleşir ve Yargıtay temyiz yolu kapalıdır.