Geçit Hakkı (Zorunlu Geçit) Davası Dilekçe Örneği ve Hukuki Uygulama Rehberi

Bir taşınmazın genel yola (resmi imar yoluna veya köy yoluna) hiç çıkışının olmaması veya mevcut çıkışın taşınmazın tarımsal, ticari ya da yapısal faaliyetlerini sürdürmesi için tamamen yetersiz…

Bir taşınmazın genel yola (resmi imar yoluna veya köy yoluna) hiç çıkışının olmaması veya mevcut çıkışın taşınmazın tarımsal, ticari ya da yapısal faaliyetlerini sürdürmesi için tamamen yetersiz kalması durumunda doğan yasal hakka Geçit Hakkı veya uygulamadaki adıyla Zorunlu Geçit İrtifakı denir.

Türk Medeni Kanunu'nun (TMK) 747. maddesine dayanan bu dava, mülkiyet hakkını kısıtlayan kanuni bir komşuluk hukuku sınırlandırmasıdır. Kanun uyarınca genel yola cephesi olmayan (halk arasında "kör parsel" olarak bilinen) taşınmazın maliki, komşularından tam bir bedel (geçit fedakarlığı tazminatı) karşılığında genel yola çıkış sağlayacak bir geçit hakkı tesis edilmesini mahkeme yoluyla talep edebilir.

Geçit Hakkı (Zorunlu Geçit İrtifakı) Tesis İstemi Dava Dilekçesi Şablonu

Kritik Hukuki Not: Geçit hakkı davaları niteliği gereği kurucu davalardır. Davacı dilekçesinde sadece tek bir komşu parseli gösterse dahi hakim, fedakarlığın denkleştirilmesi ilkesi uyarınca en az zarar görecek ve en kısa/uygun alternatifi sunacak yoldan geçit tesis etmek zorundadır. Bu nedenle keşif esnasında bilirkişilerin belirleyeceği alternatif komşu parsel maliklerinin de davaya dahil edilmesi gerekebilir (Dahili Dava).

[DAVA AÇILACAK ŞEHİR ADI] NÖBETÇİ ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ HAKİMLİĞİ'NE

DAVACI: [Adınız Soyadınız] - T.C. Kimlik No: [...]

Adres: [Resmi Tebligat Adresiniz]

VEKİLİ: Av. [Avukatınızın Adı Soyadı] - Baro Sicil No: [...] - UETS No: [...]

Adres: [Avukatlık Ofisi Adresi]

(Mevcutsa avukat bilgileri yazılır, yoksa bu alan tamamen silinir)

DAVALI: [Geçit İstenen Komşu Parsel Malikinin Adı Soyadı] - T.C. Kimlik No: [Biliyorsanız]

Adres: [Davalının Resmi Tebligat Adresi]

KONU: Türk Medeni Kanunu'nun 747. maddesi uyarınca, müvekkile ait taşınmaz lehine, davalıya ait komşu parsel aleyhine uygun bir bedel karşılığında süresiz (daimi) geçit hakkı kurulması ve tapu kütüğüne tescili talebimizdir.

DAVA DEĞERİ: [Tahmini Geçit Bedeli, Örn: 10.000] TL

(Harca esas değer olup, keşif esnasında fen ve mülk bilirkişilerince belirlenecek gerçek bedel üzerinden tamamlanacaktır.)

AÇIKLAMALAR:

1. Müvekkil, [İl] ili, [İlçe] ilçesi, [Mahalle/Köy] Mahallesi, [Mevkii] mevkii, [Ada No] Ada, [Parsel No] Parsel numarasında kayıtlı bulunan [Taşınmazın Niteliği - Örn: Tarla / Üzüm Bağı] vasıflı gayrimenkulün mülkiyet sahibidir (Ek-1: Tapu Kaydı).

2. Müvekkile ait işbu taşınmazın genel yola (kamu imar yoluna) fiilen ve hukuken hiçbir bağlantısı veya çıkışı bulunmamaktadır. Taşınmaz "kör parsel" niteliğinde olup, etrafı tamamen üçüncü kişilere ait özel mülklerle çevrilidir. Müvekkil, taşınmazına ulaşamadığı için tarımsal faaliyetlerini yürütememekte, mülkünden yasal olarak hiçbir şekilde istifade edememektedir.

3. Davalıya ait komşu [Davalının Parsel No] parsel numaralı taşınmaz ise müvekkilin parseli ile genel yol arasında yer almaktadır. Müvekkilin genel yola en kısa, en düz ayak ve komşu parsellere en az zarar verecek şekilde ulaşabileceği yegane mecra, davalıya ait parselin bir kısmından geçmektedir. Bugüne kadar davalı tarafla şifahi olarak yol kullanımı konusunda uzlaşma sağlanmaya çalışılmış, ancak davalı taraf haksız şekilde geçişe izin vermemiştir.

4. Taşınmazın mülkiyet hakkından doğan yasal fonksiyonunu yerine getirebilmesi için yola cephesinin bulunması zorunludur. TMK m. 747 uyarınca, mahkemenizce yapılacak keşif ve bilirkişi incelemesi neticesinde belirlenecek en uygun güzergah üzerinden, davalı parseli aleyhine, müvekkil parseli lehine uygun bir geçit bedeli karşılığında daimi geçit hakkı tesis edilmesi zorunluluğu doğmuştur. Müvekkil, mahkemece hükmedilecek geçit fedakarlık bedelini nakden depo etmeye hazırdır.

HUKUKİ SEBEPLER: TMK m. 747, HMK ve ilgili sair mevzuat.

HUKUKİ DELİLLER:

1. [Şehir] Tapu ve Kadastro Müdürlüğü kayıtları ile harita/krokiler,

2. Mahallinde yapılacak Keşif ve Bilirkişi İncelemesi (Fen elemanı, harita mühendisi ve mülk uzmanı eşliğinde),

3. Tanık beyanları (Fiili geçiş durumunu ispat amacıyla),

4. Emsal rayiç bedel araştırmaları ve yasal her türlü delil.

NETİCE-İ TALEP: Yukarıda arz ve izah edilen nedenlerle;

1. Müvekkile ait [İl/İlçe/Ada/Parsel] numaralı taşınmazın genel yola çıkışı bulunmadığından, TMK m. 747 uyarınca, davalıya ait komşu parselin mahkemece belirlenecek uygun bir kesiminden (Örn: en az 3-4 metre genişliğinde) **DAİMİ GEÇİT HAKKI TESİS EDİLMESİNE**,

2. Mahkemenizce uzman bilirkişiler vasıtasıyla hesaplanacak "Geçit Fedakarlık Bedelinin" tarafımızca mahkeme veznesine depo edilmesine müteakip, kurulan geçit hakkının davalı parseli tapu kütüğünün irtifaklar sütununa **ŞERH VE TESCİLİNE**,

3. Keşif neticesinde davalı parsel dışında başkaca bir alternatif güzergahın daha uygun görülmesi halinde, tarafımıza o parsel maliklerini de davaya dahil etmek (dahili dava) üzere süre verilmesine,

4. Yargılama giderleri ile kanuni vekalet ücretinin mevzuat gereği davacı üzerinde bırakılacağının bilinciyle sürecin tesciline karar verilmesini saygılarımızla arz ve talep ederiz. 17/07/2026

Davacı / Vekili

[Adı Soyadı / İmza]

Geçit Hakkı Davalarında Dikkat Edilmesi Gereken Kritik Hususlar

1. Görevli ve Yetkili Mahkeme

• Görevli Mahkeme: Geçit hakkı kurulması istemli davalarda görevli mahkeme net olarak Asliye Hukuk Mahkemeleridir.
• Yetkili Mahkeme: HMK'nın 12. maddesinde düzenlenen ayni haklara ilişkin kesin yetki kuralı gereği, dava mutlaka taşınmazın (arsanın/bağın) bulunduğu yer mahkemesinde açılmak zorundadır.

2. Dava Öncesi Zorunlu Arabuluculuk Şartı ()

01 Eylül 2023 tarihinde yürürlüğe giren yasal düzenleme uyarınca, komşuluk hukukundan ve taşınmaz üzerindeki irtifak haklarından doğan uyuşmazlıklarda dava açılmadan önce adliyelerdeki Arabuluculuk Bürosuna başvurulması zorunlu dava şartıdır. Doğrudan mahkemeye açılan geçit hakkı davaları, arabuluculuk süreci işletilmediği gerekçesiyle usulden reddedilir. Arabuluculukta uzlaşma sağlanamazsa alınan son tutanakla birlikte Asliye Hukuk Mahkemesinde dava açılabilir.

3. Keşif Zorunluluğu ve En Az Zarar İlkesi

Mahkeme hakimi, fen bilirkişisi ve harita mühendisleriyle birlikte taşınmazın başında mutlaka Keşif yapar. İncelemede şu kriterler esas alınır:

• Geçit hakkı istenirken, yola cephesi olan komşu parseller içinde en az fedakarlık doğuracak, komşuyu en az zarara uğratacak ve yolu en kısa yoldan ana yola bağlayacak güzergah tercih edilir.
• Evlerin tam ortasından, bahçelerin en verimli yerinden geçit verilemez; genellikle parsel sınırları veya ölü noktalar tercih edilir.
• Bedelin Nakden Yatırılması: Bilirkişi heyeti, geçit hakkı kurulacak alanın m² değerine göre komşuya ödenecek bir tazminat bedeli hesaplar. Davacı bu bedeli mahkeme veznesine nakden yatırmadan hakim tescil kararı vermez.

4. Yargılama Giderleri Davacıya Aittir (Önemli İstisna)

Normal hukuk davalarında mahkeme masrafları ve vekalet ücreti davayı kaybeden tarafa yükletilir. Ancak geçit hakkı davalarında komşu taraf kendi kusuruyla davaya sebebiyet vermediği ve mülkü üzerinde bir fedakarlık yaptığı için, davacı davayı tamamen kazansa dahi tüm mahkeme masrafları, keşif harçları ve davalı tarafın kanuni vekalet ücreti davacı mülk sahibi üzerinde bırakılır.

Sonuç

Geçit hakkı davaları; arabuluculuk ön şartına bağlı olan, harita mühendislerinin sınır ölçümleri ve kadastro paftalarının analiziyle yürüyen, mülkiyetin özünü sınırlandıran teknik davalardır. Dilekçede güzergah alternatiflerinin doğru belirtilmemesi, komşuya verilecek zararın ölçülülük ilkesine aykırı kurgulanması veya bilirkişi raporu sonrası harç tamamlama süreçlerinin kaçırılması davanın reddine sebebiyet verir.

Taşınmazınızın yola çıkış hakkını yasal olarak kurdurmak, bedel tespit süreçlerini pürüzsüz yönetmek ve zorunlu arabuluculuk ile mahkeme keşif adımlarını doğru yönlendirmek adına sürecin en başından itibaren uzman bir gayrimenkul ve taşınmaz hukuku avukatından profesyonel hukuki destek almanız önemle tavsiye edilir.