Evlilik, bireylerin hayatındaki en önemli dönüm noktalarından biri olmasının yanı sıra, çalışma hayatında da yasal bir mazeret izni hakkı doğurur. Evlenen çalışanların düğün hazırlıkları, resmi…
Evlilik, bireylerin hayatındaki en önemli dönüm noktalarından biri olmasının yanı sıra, çalışma hayatında da yasal bir mazeret izni hakkı doğurur. Evlenen çalışanların düğün hazırlıkları, resmi işlemler ve dinlenme süreçleri için kullanabilecekleri bu izin hakkı, mevzuatımızda güvence altına alınmıştır. Ancak uygulamada sıkça merak edilen "Evlilik izni kaç gündür?" sorusunun cevabı, izin talep eden kişinin statüsüne, yani 4857 sayılı İş Kanunu’na tabi bir işçi mi yoksa 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’na tabi bir memur mu olduğuna göre doğrudan değişkenlik göstermektedir.
Mazeret izni kapsamında değerlendirilen evlilik izni, yasal olarak ücretli izin niteliğindedir. Dolayısıyla bu iznin kullanıldığı günlerde çalışanlar görevlerini ifa etmiş sayılır ve maaşlarından ya da yan haklarından herhangi bir ücret kesintisi yapılamaz.
Bu yazımızda; özel sektör çalışanları ile devlet memurlarının evlilik (düğün) izni sürelerini, yasal şartlarını, iznin kullanım zamanına ilişkin detayları ve iznin verilmemesi durumunda işçinin sahip olduğu hukuki hakları inceleyeceğiz.
1. Özel Sektör (İşçi) Evlilik İzni Kaç Gündür?
4857 sayılı İş Kanunu’na tabi olarak özel sektörde görev yapan işçiler için evlilik izni süresi 3 gündür. Bu hak, İş Kanunu’nun Ek 2. maddesinde şu şekilde yasal güvenceye bağlanmıştır:
"İşçiye; evlenmesi veya evlat edinmesi ya da ana veya babasının, eşinin, kardeşinin, çocuğunun ölümü hâlinde üç gün, eşinin doğum yapması hâlinde ise beş gün ücretli izin verilir."
İşçiler İçin Önemli Kısıtlama
İş Kanunu’ndaki düzenleme uyarınca, özel sektörde düğün izni yalnızca işçinin kendisinin evlenmesi durumunda kullandırılır. İşçinin çocuğunun, kardeşinin, anne-babasının veya bir başka yakınının evlenmesi halinde kanunen bu mazeret iznine hak kazanılması mümkün değildir.
2. 657 Sayılı Kanuna Tabi Memur Evlilik İzni Kaç Gündür?
Devlet memurlarının mazeret izinleri özel sektöre kıyasla daha geniş tutulmuştur. 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’na tabi olarak çalışan kamu görevlileri için evlilik izni süresi 7 gündür.
Memurların düğün izni hakkı, ilgili kanunun 104. maddesinin "B" bendinde şu şekilde düzenlenmiştir:
"Memura (…) kendisinin veya çocuğunun evlenmesi ya da eşinin, çocuğunun, kendisinin veya eşinin ana, baba ve kardeşinin ölümü hâllerinden isteği üzerine yedi gün izin verilir."
Memurlar İçin Kapsam Genişliği
Kanun metninden de açıkça anlaşılacağı üzere memurlar, hem kendilerinin evlenmesi hem de çocuklarının evlenmesi durumunda 7 günlük yasal mazeret izni hakkını kullanabilirler. Ancak memurun torunu, yeğeni, kardeşi veya kuzeni gibi akrabalarının evliliklerinde bu yasal mazeret izni hakkı doğmaz.
3. Evlilik İzni Alabilmek İçin Gerekli Şartlar
Çalışanların bu yasal haktan yararlanabilmesi için belirli usuli şartları yerine getirmesi gerekir. Evlilik izni başvurusunda aranan temel kriterler şunlardır:
- Resmi makamlardan (Evlendirme Dairesi) nikah gününün/tarihinin alınmış olması,
- Nikah gününü ve saatini gösteren resmi belgenin bir örneğinin başvuruya eklenmesi,
- Nikah tarihinden birkaç hafta önce ilgili idari birime veya işverene yazılı olarak başvuruda bulunulması.
ÇOK ÖNEMLİ (Gün Hesabı Kuralı): Evlilik izinlerinde "iş günü" hesabı değil, "normal gün" hesabı yapılır. İznin kullanıldığı süre zarfında araya denk gelen hafta sonları (Cumartesi-Pazar) veya resmi tatil günleri izin süresine eklenmez; yasal izin süresinin (3 veya 7 günün) içinden düşülür.
4. Evlilik İzni Ne Zaman ve Nikahtan Kaç Gün Sonra Kullanılabilir?
Evlilik izninin tam olarak hangi tarihte başlatılabileceği hususu, işçi ve memurlar için farklı uygulama pratiklerine sahiptir:
Memurlar İçin Esneklik
Mazeret izni türlerinden biri olan evlilik izni temel kural olarak nikahtan önce kullanılamaz. Ancak resmi nikah tarihi ile düğün töreni tarihi birbirinden farklı olan memurlar için yasal bir esneklik mevcuttur. Kamu görevlileri, kendi tercihlerine göre izni resmi nikah tarihinden itibaren başlatabilecekleri gibi, düğün töreninin yapıldığı tarihten itibaren de başlatıp kullanabilirler.
Özel Sektör (İşçiler) İçin Anlaşma Esası
İş Kanunu’nda evlilik izninin tam olarak hangi gün başlatılması gerektiğine dair katı bir yasal düzenleme bulunmamaktadır. Bu nedenle özel sektörde genel kural, işçi ve işveren arasında uzlaşma sağlanarak iznin başlangıç ve bitiş tarihlerinin belirlenmesidir.
Nikahtan Sonra Kullanım
İşyerindeki operasyonel düzeni ve iş akışını bozmayacak şekilde, nikahtan sonraki günlerde de bu iznin kullanılması mümkündür. Yargısal uygulamalarda, makul süre sınırları aşılmamak ve çok uzun bir vadeye yayılmamak kaydıyla, evlilik izninin nikahtan kısa bir süre sonra da kullandırılması kabul görmektedir.
5. Evlilik İzni Başvurusu Nasıl Yapılır?
Evlilik izninin hukuken geçerli kılınması ve işverenin bilgisi dahilinde kullanılması için yazılı prosedürün işletilmesi şarttır. Süreç adım adım şu şekilde yürütülmelidir:
[Nikah Gününün Alınması] ➔ [Dilekçenin Hazırlanması & Belge Eklenmesi] ➔ [Yazılı Tebliğ & Alındı Belgesi]
- Nikah tarihi netleştikten sonra, ilgili merciye sunulmak üzere özenli bir evlilik izni talep dilekçesi hazırlanmalıdır.
- Hazırlanan dilekçede nikah tarihi, talep edilen izin günleri ve iznin başlangıç tarihi açıkça belirtilmeli; ekine nikah döküm belgesi eklenmelidir.
- Dilekçe, nikahtan önce işverene veya şirketin insan kaynakları departmanına yazılı olarak teslim edilmelidir.
- Teslimat esnasında, dilekçenin verildiğini ispatlayan imzalı/kaşeli bir tebliğ evrakı veya alındı belgesi çalışan tarafından mutlaka muhafaza edilmelidir.
Mazeret izinlerine ilişkin talep dilekçelerinin hukuki bir zeminde kurgulanması yasal hakların korunması açısından önemlidir. Usulüne uygun yapılmayan bildirimler, ilerleyen süreçte devamsızlık iddialarına yol açabileceğinden, sürecin başından itibaren uzman bir iş hukuku avukatından destek alınması tavsiye edilir.
6. Evlilik İzni Verilmezse İşçi Ne Yapabilir? Fesih Hakkı
Evlilik izni, işverenin takdirine veya onayına bırakılmış ihtiyari (keyfi) bir izin değildir; kanun koyucu tarafından işçiye tanınmış nisbi emredici yasal bir haktır.
Eğer yasal şartları yerine getirmesine ve dilekçesini sunmasına rağmen işveren tarafından işçiye evlilik izni verilmezse, bu durum açık bir kanun ihlali teşkil eder. Bu meşru gerekçeyle karşı karşıya kalan işçi, iş sözleşmesini haklı nedenle derhal feshedebilir.
İş sözleşmesini evlilik izninin kullandırılmaması nedeniyle haklı gerekçeyle fesheden işçi;
- İşyerindeki kıdemi 1 yılı doldurmuşsa kıdem tazminatını alma hakkına kavuşur,
- İçeride kalan diğer tüm ücret ve yasal yan haklarını işverenden talep edebilir.
Ancak işçinin kendi feshini gerçekleştireceği durumlarda ihbar tazminatı talep hakkı doğmamaktadır.
Sonuç
Evlilik izni, çalışanların en temel sosyal ve meşru haklarından biridir. Yasal izin süreleri başvuran kişinin hukuki statüsüne göre net çizgilerle ayrılmış olup; özel sektör işçileri için 3 gün, devlet memurları için ise 7 gün olarak uygulanmaktadır. Bu hakların kayba uğramadan ve yasal bir uyuşmazlığa sebebiyet vermeden kullanılabilmesi için nikah belgesiyle desteklenmiş yazılı bir dilekçenin önceden işverene sunulması zorunludur. İznin haksız yere engellenmesi gibi durumlarda hak kayıplarının önüne geçmek ve yasal hakları eksiksiz temin edebilmek adına, sürecin yetkin bir iş hukuku avukatı rehberliğinde takip edilmesi önemle tavsiye edilmektedir.
Yazar: Demirci Hukuk Ekibi
Tüm Yayınlar